الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٨ - امورى كه اسم بواسطه اضافه آنها را كسب مىكند

امر سوّم‌

كسب تخفيف و مقصود از آن اينست كه بواسطه اضافه در لفظ مضاف تخفيف حاصل شود يعنى اگر تنوين دارد از آن حذف شده و در صورتى كه تثنيه يا جمع است نون از آن بيافتد مانند: ضارب زيد (بحذف تنوين از « ضارب » ) و ضاربا عمرو (بحذف نون تثنيه از « ضاربا » ) و ضاربوا بكر (بحذف نون جمع از « ضاربوا » ).

البتّه حصول تخفيف در لفظ « ضارب » و « ضاربا » و « ضاربوا » در صورتى است كه از آنها معناى حال يا استقبال اراده گردد چه آنكه اصل در اين امثله آنستكه وصف عمل نصب نمايد ولى از آن عدول شده و بمضاف اليه جرّ داده‌ايم زيرا جرّ از نصب خفيف‌تر است زيرا با آن تنوين و نون تثنيه و جمع نمى‌باشد بخلاف نصب.

و دليل بر اينكه اضافه مزبور مفيد تعريف نيست آنستكه گفتن « الضاربا زيد» و « الضاربوا زيد» جايز است در حاليكه اگر افاده تعريف در اين اضافه وجود مى‌داشت لازم مى‌آمد كه در « الضارب » دو تعريف جمع شده باشد:

الف: تعريف از ناحيه اضافه.

ب: تعريف از ناحيه الف و لام.

و پرواضح است كه اجتماع دو تعريف در يك اسم امر ممتنعى مى‌باشد.

و نيز دليل ديگر بر عدم افاده تعريف فرموده حقتعالى در قرآن شريف است:

هديا بالغ الكعبة ( قربانى كه به كعبه رسيده).

و وجه دلالت آنستكه اگر بالغ بواسطه اضافه به كعبه از آن كسب تعريف نموده بود صفت واقع شدنش براى نكره يعنى « هديا » جايز نبايد باشد.

دليل ديگر فرموده حقتعالى يعنى « ثانى عطفه» و قول ابو كبير است وى‌