الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٩ - امورى كه اسم بواسطه اضافه آنها را كسب مىكند

مى‌گويد:

يعنى: پس آورد و زائيد مادر آن طفل را در حاليكه تيزدل و لاغر شكم و كم‌خواب بود زمانيكه مى‌خوابيد در شب مرد احمق.

در آيه « ثانى عطفه» و در شعر « حوش الفؤاد» حال واقع شده‌اند در حاليكه اگر كسب تعريف در بين مى‌بود اين حال واقع شدن جايز نبود زيرا حال واقع شدن معرفه ممتنع است.

و دليل ديگر قول جرير مى‌باشد، وى مى‌گويد:

يعنى: آگاه باش، بسا غبطه برنده بما اگر طلب كند شما را يافته بود دورى از انصاف و نااميدى را از شما.

در اين بيت كلمه « غابط » اسم فاعل است و به « نا » كه ضمير متكلّم مع الغير مى‌باشد اضافه شده و از آن كسب تعريف نكرده بدليل آنكه « ربّ » بر سرش داخل شده زيرا « ربّ » بر سر معارف داخل نمى‌شود.

شرح‌

قوله: و لكنّه لم يتميّز بعينه: ضمير در « لكنّه » به « غلام » راجع است.

قوله: فانّ الاصل فيهنّ الخ: ضمير در « فيهنّ » به اوصاف راجع است.

قوله: لكن الخفض اخفّ منه: ضمير در « منه » به نصب راجع است.

قوله: اذ لا تنوين معه: ضمير در « معه » به خفض راجع است.

قوله: هديا بالغ الكعبة: آيه (٩٥) از سوره مائده.

قوله: ثانى عطفه: آيه (٩ و ١٠) از سوره حجّ.

متن: و فى التّحفد انّ ابن مالك رد على ابن الحاجب فى قوله « و لا تفيد الا تخفيفا» فقال: بل تفيد ايضا التّخصيص، فان « ضارب زيد» اخصّ من‌