الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٧ - شرط عطف بر لفظ

باشد براى مبتداء مضمر و مقدّر.

شرح‌

قوله: و شرطه امكان توجّه العامل الى المعطوف: ضمير در « شرطه » به عطف بر لفظ برمى‌گردد.

قوله: لانّ من الزّائدة لا تعمل فى المعارف: يعنى بر سر معارف زائد واقع نمى‌شود.

قوله: مع زواله بدخلو النّاسخ: ضمير در « زواله » به ابتداء راجع است.

متن:

و الثّانى العطف على المحلّ‌

نحو « ليس زيد بقائم و لا قاعدا» بالنّصب.

و له عند المحقّقين ثلاثة شروط:

احدها

امكان ظهوره فى الفصيح، الا ترى انّه يجوز فى « ليس زيد بقائم» و « ما جاءنى من امرأة» ان تسقط الباء فتنصب، و « من » فترفع، و على هذا فلا يجوز « مررت بزيد و عمرا» خلافا لابن جنّى، لانّه لا يجوز « مررت زيدا» و امّا قوله:

فضرورة، و لا تختصّ مراعاة الموضع، بان يكون العامل فى اللّفظ زائدا كما مثّلنا، بدليل قوله:

و اجاز الفارسى فى قوله تعالى: «واتّبعوا فى هذه الدّنيا لعنة و يوم القيامة» ان يكون « يوم القيامة» عطفا على محلّ هذه لأنّ محلّه النّصب.