الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٢ - امورى كه موجب جواز نكره آوردن مبتدا مىباشند

قوله: و على هذا: يعنى و بنابر مسوّغ بودن معناى فعل.

قوله: و عندنا كتاب حفيظ: آيه (٤) از سوره ق.

قوله: فليس لانّه لا مسوّغ فيه: ضمير در « لانّه » و « فيه » به نحو قائم الزّيدان بر مى‌گردند.

قوله: و هو الاعتماد: يعنى تكيه داشتن بر مخبر عنه.

قوله: و هذا اظهر: مشار اليه « هذا » فوات شرط اكتفاء بفاعل مى‌باشد.

قوله: انّه لا يكفى مطلق الاعتماد: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد يعنى از احتمال اوّل استفاده مى‌شود كه مجرّد اعتماد كافى است كه وصف مبتداء واقع شود در حاليكه بسا ديده شده وصف بر مخبر عنه اعتماد داشته ولى مبتداء واقع شدن وصف جايز نيست.

قوله: انّما هو للعمل فى المنصوب: چه آنكه در عمل رفعى وصف تنها اعتماد بر مخبر عنه كافى است.

قوله: انّه يصحّ زيد قائم ابواه: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: انّهم لم يشترطوا: ضمائر جمع به ادباء راجع مى‌باشند.

متن:

و الثّامن‌

ان يكون ثبوت ذلك الخبر للنّكرة من خوارق العادة، نحو « شجرة سجدت» و « بقرة تكلّمت» اذ وقوع ذلك من افراد هذا الجنس غير معتاد، ففى الاخبار به عنها فائدة، بخلاف نحو « رجل مات» و نحوه.

ترجمه:

هشتم‌

مسوّغ و مجوّز هشتم آنستكه ثبوت خبر براى نكره از امور خارق العاده و غير متعارف باشد مانند:

شجرة سجدت (درختى سجده نمود) و بقرة تكلّمت (گاوى بسخن آمد).