إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٦١ - تعيين قدر جامع بنا بر قول اعمى

صلات است. اگر اركان خمسه، تحقّق داشته باشد، صلات هم تحقّق دارد و چنانچه يكى از آن پنج ركن از بين برود عنوان نماز هم منتفى مى‌شود.

لازم به تذكّر است كه اگر كسى عمدا در مقام عمل فقط پنج ركن را اتيان كند نمازش صحيح نيست امّا عنوان نماز محفوظ است و ما- اعمّى‌ها- به دنبال تصوير جامع براى صلات صحيح نيستيم بلكه در صدد تصوير جامعى هستيم كه هم شامل افراد صحيح شود و هم افراد فاسد را در برگيرد.

سؤال: ساير اجزاء و شرائط نماز چه عنوانى دارند؟

جواب: به ساير اجزاء و شرائط، امر تعلّق گرفته، جزء مأمور به هستند و در مقام امتثال بايد آن‌ها را هم اتيان نمود امّا در نام و موضوع له لفظ صلات مدخليّتى ندارند.

مرحوم مصنّف دو ايراد به قدر جامع مذكور گرفته كه عبارتند از:

١- اشكال اوّل: اگر موضوع له صلات، نفس اركان باشد، مى‌بايد نفس اركان، ملاك و ميزان صدق عنوان نماز باشد- وجودا و عدما- درحالى‌كه اين‌چنين نيست مثلا در موردى كه انسان تمام اجزاء، شرائط و اركان نماز را اتيان كند امّا نسبت به يك ركن مانند قيام متّصل به ركوع اخلال نمايد بنا بر قول اعمى هيچ‌گونه مناقشه‌اى در صدق عنوان صلات نيست و مى‌توان گفت «هذه صلات» منتها صلات فاسد و غير صحيح هست.

و همچنين گاهى از اوقات مى‌بينيم تمام اركان نماز تحقّق دارد، مع‌ذلك عنوان صلات برآن صدق نمى‌كند مانند كسى كه تمام اركان نماز را اتيان مى‌كند، فرضا نسبت به موالات، اخلال مى‌ورزد- موالات كه از اركان نماز نيست- و مقدارى ورزش و حالت جست‌وخيز پيدا مى‌كند در اين صورت، موالات نماز فوت شده‌- و اخلال به‌