تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٢٩ - ٢ المزار(مناسك المزار)

آستان قدس رضوى و نسخه‌اى در كتاب‌خانه مسجد جامع گوهرشاد در مشهد، كه هر دو در سال ٩٥٧ ق، كتابت شده‌اند.[١] از اين كتاب، با سه عنوان‌ المزار الصغير[٢]، مناسك المزار[٣] و المزار،[٤] ياد شده است.

المزار، از كتاب‌هاى معروف شيخ مفيد است و در بسيارى از كتاب‌هاى دعا و زيارات- مانند: كتاب المزار تهذيب الأحكام‌[٥] و مصباح المتهجّد شيخ طوسى، المزار الكبير ابن مشهدى، فرحة الغرى‌ سيّد عبد الكريم بن طاووس،[٦] المزار شهيد اوّل، البلد الأمين‌ و المصباح‌ كفعمى و بحار الأنوار-، بر آن اعتماد شده است.

نسخه چاپى كتاب، شامل مقدّمه محقّق، دو مقدّمه از مؤلّف و سپس اصل كتاب است. در مقدّمه محقّق، به معرّفى نسخه‌هاى خطّى، شيوه تصحيح كتاب، شرح حال و جايگاه اين تأليف، پرداخته شده است.

شيخ مفيد در مقدّمه آغازين دو قسمت‌ المزار، به موضوع كتاب و ترتيب مطالب آن، اشاره كرده است. اين كتاب در نوع خود، بى سابقه است. قسمت نخست‌ المزار، درباره مناسك زيارت امير المؤمنين عليه السلام و امام حسين عليه السلام است و قسمت دوم آن، درباره مناسك زيارت پيامبر صلى الله عليه و آله، حضرت فاطمه عليها السلام، ساير ائمه عليهم السلام، و نيز قبور شهدا و شيعيان. نظم و سامان مطالب كتاب، اين گونه است كه ابتدا فضيلت و ارزش هر زيارت، با استناد به احاديث معصومان عليهم السلام روشن مى‌گردد و سپس آداب، اذكار و چگونگىِ زيارت در مراحل و حالات مختلف، ذكر مى‌شود.

به استناد دو مقدّمه كتاب، شيخ مفيد ابتدا مناسك زيارت امير المؤمنين و امام‌

[١]. المزار، ص ١٣.

[٢]. رجال النجاشى، ص ٤٠١.

[٣]. الإرشاد، ج ٢، ص ١٣٤؛ معالم العلماء، ص ١٤٩؛ محاسبه النفس، ص ٣٧؛ فرحة الغرى، ص ١١٧.

[٤]. بحار الأنوار، ج ١، ص ٧.

[٥]. تهذيب الأحكام، ج ٦، ص ١.

[٦]. فرحة الغرى، ص ١١٧، ١٣٨.