تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٢ - حاكم نيشابورى(٣٢١ - ٤٠٥ ق)

عالم به علوم حديث بود. او را علّامه، حافظ، لغت‌شناس، ثقه و كثير الحديث خوانده‌اند.[١] تأليفات او بسيار است. كتاب‌هاى‌ معالم السنن فى شرح سنن أبى داوود، أعلام الحديث‌، إصلاح غلط المحدّثين‌، و غريب الحديث‌، نمونه‌هايى معروف از آثار اويند.[٢]

ابن شاهين (م ٣٨٥ ق)

ابو حفص، عمر بن احمد بن عثمان بن ايّوب بن شاهين، معروف به ابن شاهين، محدّث، رجالى و عالم به فنون حديث. وى موثّق در حديث و عالمى بلندْپايه در نقد رجال حديث بود.[٣] معروف‌ترين تأليفات او عبارت‌اند از: ناسخ الحديث ومنسوخه‌، أحاديث الأفراد، الأكابر عن الأصاغر، التاريخ‌، الأمالى‌، و فضائل فاطمة عليها السلام.

حاكم نيشابورى (٣٢١- ٤٠٥ ق)

ابو عبد اللَّه محمد بن عبد اللَّه بن محمّد بن حمدويه نيشابورى، معروف به ابن بيّع و حاكم نيشابورى، محدّث، رجالى و عالم به فنون حديث. وى ثقه، حافظ و يكى از چهار نفرى بود كه سرآمد و يگانه در سده چهارم و پنجم به شمار آمده‌اند.[٤] حاكم نيشابورى همانند نسايى (م ٣٠٣ ق) به گرايش به تشيّع متّهم شد؛[٥] اگرچه دليل روشنى بر درستى اين اتهام، ديده نمى‌شود. وى پرتأليف بود. براى وى ٢٣ اثر نام برده‌اند، كه معروف‌ترين آنها عبارت‌اند از: المستدرك على الصحيحين‌، معرفة علوم الحديث‌، علل الحديث‌، الضعفاء، و الأسماء والكُنى.[٦]

[١]. طبقات الحفّاظ، ص ٤٠٤.

[٢]. سير أعلام النبلاء، ج ٤، ص ٢٥٢.

[٣]. ناسخ الحديث و منسوخه، ص ٩، مقدّمه محقّق.

[٤]. معرفة علوم الحديث، ص ٣- ٤، مقدّمه محقّق.

[٥]. همان، ص ٤- ٦.

[٦]. همان، ص ٣؛ المستدرك على الصحيحين، ص ١١- ١٢، مقدّمه محقّق.