تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٠٩ - ١٠ المسألة الكافية

جمل، بر اخبار و گزارش‌هاى قابل اعتماد، تكيه كرده و در مواردى، بر صحّت آنها تصريح كرده است.[١] گويا كتاب‌ الجمل‌ مفيد، پس از تأليف، ناياب شده و از همين روست كه منابع بعدى؛ بويژه مجموعه حديثى‌ بحار الأنوار و كتب سيّد هاشم توبلى- كه در آنها از كتب تاريخى و تك‌نگارى‌هاى مختلفى در جنگ جمل استفاده شده-، از اين كتاب نقل نكرده‌اند.

١٠. المسألة الكافية

مؤلّف: شيخ مفيد

تحقيق و تخريج: على اكبر زمانى‌نژاد

ناشر: دار المفيد، بيروت، چاپ دوم، ١٤١٤ ق.

همان گونه كه در معرّفى كتاب‌ الجمل‌، گذشت، در آثار شيخ مفيد، از كتابى با اين عنوان و يا با عنوان‌ المسألة الكافية فى إبطال توبة الخاطئة يا فى تفسيق الفرقة الخاطئة، ياد شده است. اصل اين كتاب، ناياب است و محقّق كتاب نيز متذكّر شده كه تلاش وى براى يافتن نسخه‌اى از آن، بى‌فايده بوده است.[٢] وى اين كتاب را تنها با تكيه بر منابعى كه از آن بهره برده‌اند، بازسازى كرده است؛ مانند: بحار الأنوار، مستدرك الوسائل‌، و كتابى خطّى با عنوان‌ مثالب النواصب‌.

اين كتاب، بر سبك و سياق و نظم كتاب‌ الجمل‌، در سه فصل طبقه بندى شده است:

فصل اوّل: جايگاه و موقعيت طلحه و زبير نزد عثمان و بيعت آن دو با امام على عليه السلام و سپس نقض آن. فصل دوم: در جنگ جمل. فصل سوم: در احكام محاربان با امير المؤمنين.

روايات كتاب در مجموع، ٦٥ حديث است كه ٦٢ روايت آن، از كتاب‌ بحار الأنوار به دست آمده- كه با اسناد كامل نقل شده‌اند-[٣] و سه روايت ديگر، از مثالب النواصب‌

[١]. همان، ص ٢٢٦.

[٢]. المسألة الكافية، ص ٢.

[٣]. بحار الأنوار، ج ٣٠، ص ١٤٢- ١٤٤؛ و ج ٣١، ص ٤٩١- ٤٩٢؛ و ج ٣٢، ص ٣١- ٣٣، ٩٢، ١٤٠، ١٩٦، ٢٠١، ٢٥٢، ٢٧٤، ٣٢٦، ٣٥٣.