تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٤٤٨ - شهر رى، مركز حديثى شيعه در قرن ششم و هفتم

محمّد بصرى، از سيّد مرتضى، از عماد الدين طبرى (مؤلّف‌ بشارة المصطفى‌)، فقيه امامى ابو محمّد ريحان بن عبد اللَّه مصرى (م حدود ٥٦٠ ق و شاگرد كراجكى)، ابو المكارم حمزة بن زهره حسينى، قاضى جمال الدين على بن عبد الجبّار طوسى (شاگرد قطب راوندى) و جمعى ديگر از شيوخ برجسته زمانه خود، سماع حديث كرده و آنان جزو شيوخ روايت وى هستند.[١] از مشهورترين شاگردان وى، مى‌توان شمس الدين فخّار بن معد (م ٦٣٠ ق، مؤلّف كتاب‌ الحجّة على الذاهب إلى تكفير أبى طالب‌)، تاج الدين حسن بن دربى و محيى الدين محمّد بن زهره- كه كتاب‌ النظم فى جواب مسائل الامتحان و أجوبة المسائل الدالّة على مهدىّ آل الرسول‌ را بر وى خوانده-، نام برد. وى همچنين در دمشق به سال ٥٨٢ ق، كتاب‌ الكرّ و الفرّ فى الإمامة ى كراجكى را نزد ابن شاذان خوانده است. ابن شاذان در كتاب‌ المناقب‌، رواياتى را از كتاب‌ فردوس الأخبار ابو شجاع شيروية بن شهردار ديلمى (م ٥٠٩ ق)، نقل نموده است.[٢] در اين كتاب، ابن شاذان از: شيخ محمّد بن ابو مسلم بن ابى فوارس، شيخ ضياء الدين حسن بن احمد همدانى، شيخ الإسلام ابو الحسن على بن محمّدمهدى و ابو طالب محمّد بن احمد بن فرج، نقل روايت كرده است.[٣]

[١]. براى اطلاع از فهرست اين شيوخ، ر. ك: همان، ص ١٣٣٩.

[٢]. كتاب فردوس الأخبار همانند كتاب الشِّهاب فى الحِكم قاضى قُضاعى( م ٤٥٤ ق)، ده هزار حديث را نقل كرده و به شكل معجم و بدون سند آورده است. پسر شيرويه، ابو منصور شهردار( م ٥٥٨ ق)، اسانيد آن را گرد آورد و نام آن را مسند فردوس نهاد( ر. ك: همان، ص ١٣٤٠).

[٣]. ر. ك: همان، ص ١٣٤١. برهان الدين محمّد بن على قزوينى، از عالمان ساكن در رى، كتاب رجال النجاشى را از طريق عالم امامى، سيّد فضل اللَّه بن على حسينى، روايت كرده است( ر. ك: بحار الأنوار، ج ١٠٤، ص ٩٥).