تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٥١١ - خاندان ابن نما

شده و مؤلّف در ذيل هر باب، برخى روايات مربوط را جمع‌آورى كرده است.

خاندان ابن نُما

يكى از ويژگى‌هاى شهر حلّه، وجود خاندان‌هاى شيعى در اين شهر است. يكى از اين خاندان‌ها، خانواده ابن نماست. نياى اين خاندان، على بن حمدون ربعى از معاصران ابو على حسن بن محمّد طوسى است. فرد مشهور اين خاندان، ابوالبقاء هبة اللَّه محمّد بن نما بن على بن حمدون حلّى است.[١] درباره تاريخ تولّد وى اطلاعى در دست نيست و تنها مى‌دانيم كه از ابومحمّد الياس بن محمّد حائرى، ابوعبد اللَّه حسين بن احمد مقدادى و نجم الدين محمّد بن حسن علوى، سماع حديث داشته است.

ابو عبد اللَّه محمّد بن جعفر مشهدى، مؤلّف كتاب‌ المزار الكبير،[٢] از او و فرزندش جعفر،[٣] روايت نقل كرده است. همچنين نام وى در سلسله روايت كتاب سليم بن قيس در برخى از نسخه‌ها آمده كه فردى در حلّه در جمادى الاولى ٥٦٥ كتاب را نزد

[١]. نخستين فرد شناخته‌شده از اين خاندان، نما بن على بن حمدون ربعى حلّى است. وى دو فرزند به نام‌هاى‌على و ابو البقاء هبة اللَّه محمّد داشته است( درباره محمّد، ر. ك: رياض العلماء، ج ٢، ص ٢١ و ٢٩، ج ٣، ص ١٧٥ و ١٧٦، ج ٥، ص ١٦ و ٣١٧؛ بحار الأنوار، ج ١٠٤، ص ١١٨، ج ١٠٥، ص ٧٧). مدخل« ابن نما» ابو البقا هبة اللَّه محمّد تا سال ٥٦٥ ق، زنده بوده و كتاب سليم بن قيس را در اين سال براى فردى روايت كرده است. وى همچنين صحيفه سجّاديه را از بهاء الشرف روايت كرده است( ر. ك: طبقات أعلام الشيعة( ثقات العيون)، ص ٣٥- ٣٣٤). از فرزندان على، افندى به على بن على بن نما( ر. ك: رياض العلماء، ج ٤، ص ١٦٦) و صفدى به حسين بن على بن نما حلّى( م ٦١٨ ق)( ر. ك: الوافى بالوفيات، ج ١٢، ص ٤٥٧) اشاره كرده است. در منابع، از فرزندان جعفر بن محمّد بن نما و فرزند وى ابو ابراهيم نجيب الدين محمّد بن جعفر بن جعفر حلّى( درباره وى، ر. ك: رياض العلماء، ج ٣، ص ٣٧١ و ٤٢٥، ج ٥، ص ٤٩، ١٩٥، ٢٤١، ٣٤٠ و ٣٩٦) ياد شده است. نجيب الدين نيز سه فرزند به نام‌هاى اسماعيل، احمد و نظام الدين جعفر( درباره نظام الدين، ر. ك: افندى، رياض العلماء، ج ١ ص ١١١) داشته است. در منابع، از حيات فرزندى براى احمد به نام جلال الدين حسن بن احمد نيز ياد شده است. در مورد اين خاندان شيعى و برخى افراد شناخته شده آن، ر. ك: دائرة المعارف بزرگ اسلامى، مدخل« ابن نما» همچنين براى دستيابى به گزارشى از احوال افراد اين خاندان، ر. ك: الأنوار الساطعة فى المئة السابعة، ص ٨، ٩، ٣١، ١٥٤ و ١٥٥.

[٢]. درباره مشهدى، ر. ك: رياض العلماء، ج ٥، ص ٣١٦ و ٣١٧؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج ٦، ص ٣٤٤.

[٣]. بحار الأنوار، ج ١، ص ٧٦.