تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٩٧ - ١٠ أمالى المفيد

ماه‌هاى رمضان و رجب و شعبان، و معمولًا در روز شنبه و گاه دوشنبه يا چهارشنبه، بر پا مى‌شده‌اند. همچنين، در سال‌هاى ٤٠٥ تا ٤٠٦، مجلسى تشكيل نشده، و در سال ٤٠٧ ق، بيش از ديگر سال‌ها، مجلس برپا شده است. در سال ٤٠٨ نيز، تنها دو مجلس برپا گرديده است. در ميان مجالس كتاب، مجلس بيست و سوم بدون تاريخ است و تاريخ مجلس چهل و يكم، پيش از مجلس چهلم ذكر شده است. اين، شايد در اثر پس و پيش شدن اوراق، رخ داده باشد.

در كتاب‌ الأمالى‌، ٣٨٧ روايت با اسناد كامل نقل شده است. پس ميانگين تعداد روايات هر مجلس، حداكثر شانزده حديث است. مجلس بيست و سوم كه بدون تاريخ است، ٤٧ حديث دارد[١] كه همگى با يك سند، از احمد بن وليد از على بن مهزيار، نقل شده‌اند. از ميان روايات اين مجلس، رساله حقوق از امام سجاد عليه السلام نيز به چشم مى‌خورد كه در ٢٣ صفحه، جاى گرفته است. اين تعداد روايات؛ بويژه رساله امام سجاد عليه السلام كه قدرى طولانى است، اين احتمال را تقويت مى‌كند كه شيخ مفيد، اين روايات را به شيوه املا نقل كرده است. به قرينه آن‌كه مجالس پيش از مجلس بيست و چهارم، در رمضان سال ٤٠٨ برپا نشده، گويا شيخ مفيد قسمتى از كتاب على بن مهزيار را در اختيار راوى خود قرار داده تا آن را به جاى مجلسِ بر پا نشده، قرار دهد. شيخ مفيد اكثر روايات‌ الأمالى‌ را يا از طريق عامّه نقل كرده است يا از طرقى كه مشتمل بر راويان اهل سنت اند.[٢] زمينه روايات كتاب، كلامى، اخلاقى، تاريخى و غيره است. اين پراكندگى، در برخى از مجالس كتاب نيز ديده مى‌شود. با يك نظر كلّى ولى دقيق، معلوم مى‌شود كه مباحث كلامى؛ بويژه مسأله امامت و قضاياى پيرامونى و مرتبط با آن- همچون تخلّفات خلفا از دستورهاى پيامبر صلى الله عليه و آله و خروج آنها از سنّت‌[٣] و مسائل اخلاقى،[٤]

[١]. الأمالى، ص ١٧٩.

[٢]. الأمالى، ص ٢٦. مقدمه محقق كتاب

[٣]. الأمالى، ص ٤٠. ٥٦، ٧٦، ١١٢.

[٤]. همان، مجلس ٢٣.