تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٣٩ - ٢ كتاب من لا يحضره الفقيه

كتاب، متذكّر شده است كه اين روايات را از كتاب‌هاى مرجع مشهور و شايان اعتماد، فراهم آورده است؛ مانند: كتاب‌ حريز بن عبد اللَّه سجستانى، كتاب‌ عبيد اللَّه بن على حلبى، كتب على بن مهزيار اهوازى، كتب حسين بن سعيد، نوادر احمد بن محمّد بن عيسى، كتاب‌ نوادر الحكمة ى محمّد بن احمد بن يحيى بن عمران اشعرى، كتاب الرحمة ى سعد بن عبد اللَّه، جامع محمّد بن حسن وليد- كه رضوان خدا بر او باد!-، نوادر محمّد بن ابى عمير، محاسن‌ احمد بن ابى عبداللَّه برقى و رسالة ى پدرش براى او- كه رضوان خدا بر او باد!-، و نيز اصول و مصنّفات ديگرى كه طريق وى به آنها، در فهرست كتاب‌هايى كه او از مشايخ و پيشينيانش روايت كرده، معروف است.[١] اصل‌ كتاب من لا يحضره الفقيه‌، شامل ابواب يا همان كتاب‌هاى فقهى و مشيخه كتاب است. شمار كتاب‌ها و مسائل فقهى به اختلاف، ٦٦٦، ٦٢٦ و ٥٦٦ ذكر شده است. جلد اوّل، داراى ٨٧ باب، جلد دوم ٢٢٨ باب، جلد سوم ٧٨ باب و جلد چهارم، داراى ١٧٣ باب است. شمار احاديث منقول در هر باب نيز چنين گزارش شده است:

جلد اوّل ١٥٨١ حديث، جلد دوم ١٦٣٧ حديث، جلد سوم ١٨٠٥ حديث، و جلد چهارم ٩٠٣ حديث.[٢] شمار مسانيد جلد اوّل، ٧٧٧ حديث و مراسيل آن ٨٠٤ حديث، مسانيد جلد دوم ١٠٦٤ حديث و مراسيل آن ٥٧٣ حديث، مسانيد جلد سوم ١٢٩٥ حديث و مراسيل آن ٥١٠ حديث، و مسانيد جلد چهارم ٧٧٧ حديث و مراسيل آن ١٢٦ حديث.[٣] در مجموع چهار جلد، ٣٩١٣ حديث مسند و ٢٠٥٠ حديث مرسل نقل شده و مجموع احاديث كتاب، ٥٩٢٦ حديث است.[٤] عنوان نخستين باب‌ كتاب من لايحضره الفقيه‌، «كتاب الطهارة» است كه با مسئله آب‌ها آغاز مى‌شود، و «كتاب الإرث» نيز پايان‌بخش كتاب است. عنوان ديگر باب‌هاى فقهى اين كتاب، بدين شرح است: نماز، زكات، خمس، روزه، حج، قضاوت،

[١]. همان، ص ٣- ٤.

[٢]. علل الشرائع، ج ١، ص ٣١- ٣٢، مقدمه محقق.

[٣]. همان.

[٤]. همان.