تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٠٨ - ١ فضائل الأشهر الثلاثة(شهر رجب، شهر شعبان، شهر رمضان)

عنوان «فضائل الأشهر الثلاثه» براى اين كتاب، نامى مستحدث است كه محمّد باقر مجلسى‌[١] و ميرزا حسين نورى، آن را به كار برده‌اند.[٢] در نخستين مصادر كتاب‌شناسى- چون: رجال‌ نجاشى، فهرست‌ طوسى و معالم‌ العلماى‌ ابن شهر آشوب-، از سه عنوان‌ فضائل رجب‌، فضائل شعبان‌ و فضائل رمضان‌ نام برده شده است. شيخ صدوق در كتاب من لا يحضره الفقيه‌ در سه جا،[٣] هر سه كتاب را ياد كرده، و در كتاب‌ الخصال‌، تنها از فضائل ماه رجب‌[٤] نام برده است. شيخ حرّ عاملى نيز در دو كتاب‌ أمل الآمل‌ و وسائل‌ الشيعة،[٥] هر سه عنوان را ذكر كرده است. انتساب اين كتاب به شيخ صدوق، معروف است؛ اگرچه به سان ديگر كتب مؤلّف، متواتر نيست.[٦] كتاب فضائل الأشهر الثلاثة، از مصادر وسائل الشيعة، بحار الأنوار و مستدرك الوسائل‌ است.[٧] روايات كتاب، اسناد كامل دارند و بيشترشان از طريق اهل بيت عليهم السلام و با واسطه پدر مؤلّف، ابن وليد، و گاه با واسطه ابن موسى بن متوكّل و ديگران، روايت شده‌اند و موضوعشان فضايل سه ماه رجب، شعبان و رمضان است. اين روايات، در يك سطح از اعتبار قرار ندارند و به ديگر سخن، صحيح به معناى اصطلاحى نيستند.[٨] با اين حال، اعتبار كتاب همچنان پا بر جاست؛ چرا كه در ادبيات اسلامى به اين گونه روايات، «روايات رجا» گفته مى‌شود و عالمان نقد حديث نيز ضعف اسناد آن‌ها را چندان مهم نمى‌گيرند. افزون بر اين، مضمون اين روايات، در ديگر كتب معتبر حديثى- مانند: الوافى‌، وسائل الشيعة، بحار الأنوار و مستدرك الوسائل‌- نيز آمده است.

[١]. بحار الأنوار، ج ١، ص ٧.

[٢]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ٨٧.

[٣]. كتاب من لايحضره الفقيه، ج ٢، ص ٩٢، ٩٤، ١٠٠.

[٤]. الخصال، ص ٥٠٣.

[٥]. وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٣٧- ٣٨.

[٦]. بحار الأنوار، همان جا.

[٧]. وسائل الشيعة، ج ٥، ص ١٨٩، ٢٤٠، ج ٧، ص ٢، ١٥، ١٨، ٩٠، ٣٣٠، ٣٥٥؛ مستدرك الوسائل، ج ١، ص ٨٧، ٢٩٦، ٢٩٩، ٤٨٧.

[٨]. فضائل الأشهر الثلاثة، ص ٥، مقدّمه محقّق.