تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٨٣ - تأليفات

من الأسانيد.[١]

كتاب‌ التنزيل فى أمير المؤمنين عليه السلام‌ تا سده هفتم موجود بود. ابن طاووس (م ٦٦٢ ق) با نقل چهار حديث از آن، متذكّر شده كه نسخه‌اى قديمى از آن را در اختيار دارد كه به احتمال فراوان، هنگام حيات مؤلّف نگاشته شده است.[٢] اثر چاپى: ١١. تاريخ الأئمّة عليهم السلام.

٢١. ابن جحام (زنده در ٣٢٨ ق)

محمّد بن عبّاس بن على بن مروان بن ماهيار، مكنّا به ابو عبد اللَّه و ملقّب به بزّاز و معروف به ابن جحام؛ محدّث، فقيه و قرآن‌پژوه. نام معروف وى به اختلاف گزارش‌ها، ابن جحام‌[٣] و ابن حجام‌[٤] ذكر شده است. سال وفات وى معلوم نيست. به قرينه نقل و اجازه روايت هارون بن موسى تلعكبرى از وى در سال ٣٢٨ ق، او در اين سال يا پس از آن فوت شده است. ابن جحام، اهل باب الطاق بغداد بود.[٥] به قرينه مشايخ قمى و بغدادى وى- چون: ابن عقده، محمّد بن جعفر رزّاز، حسن بن محمّد بن جمهور عمى، ابن ادريس قمى و ابن همام اسكافى-،[٦] او به قم نيز رفته است. ابن جحام، كثير الحديث بود و در شمار معدود محدّثان شيعه‌اى شناخته مى‌شود كه نجاشى دو بار، او را توثيق كرده است.[٧]

تأليفات‌

آثار ابن جحام، در زمينه تفسير و قرآن‌شناسى و نيز فقه است.

[١]. فهرست ابن نديم، ص ٢٨٩.

[٢]. اليقين، ص ٥٧- ٦٠.

[٣]. رجال النجاشى، ص ٣٧٨؛ خلاصة الأقوال، ص ٢٦٥.

[٤]. رجال الطوسى، ص ٤٤٣؛ الفهرست، طوسى، ص ٢٢٨؛ معالم العلماء، ص ١٧٧.

[٥]. رجال الطوسى، ص ٤٤٣؛ الذريعة، ج ٣، ص ٣٠٤.

[٦]. دائرة المعارف بزرگ اسلامى، مدخل« ابن جحام».

[٧]. رجال النجاشى، ص ٣٧٨.