تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢١٨ - ٤ ثواب الأعمال و عقاب الأعمال

كرده كه به خطّ مير على بن ابراهيم بن احمد كرقى در سال ١٠٠١ ق، كتابت شده و ١٦٠ صفحه دارد. اين نسخه، در كتاب‌خانه شخصى رضا استادى است.[١] كتاب‌ ثواب الأعمال و عقاب الأعمال‌، بارها در ايران و خارج از ايران، با چاپ سنگى و حروفى چاپ شد؛ از جمله، در سال ١٢٩٩ ق، در تبريز. كار تحقيق آن، توسط على اكبر غفارى و سيّد احمد اشكورى انجام گرفت.

در مصادر اوّليه، ثواب الأعمال‌ و عقاب الأعمال‌ را با دو عنوان جداگانه ذكر كرده‌اند.[٢] گويا نخستين بار، محمّد باقر مجلسى در سده يازدهم، آن دو را تحت يك عنوان آورده است.[٣] انتساب اين كتاب به شيخ صدوق، معروف و بلكه متواتر است.

اين كتاب، از اعتنا و اعتماد عالمان نامدار در سده‌هاى بعد، برخوردار شده است.[٤] صدوق اين كتاب، اخلاق را در چشم‌انداز ثواب و عقاب اخروى اعمال، در ميان نهاده است.

نسخه چاپى كتاب، شامل مقدّمه بلند سيّد حسن موسوى خرسان، مقدّمه كوتاه مؤلّف و اصل كتاب است. سيّد حسن موسوى خرسان در مقدّمه خود به چند مطلب پرداخته است: شرح حال خاندان بابويه، اهمّيت كتاب، مشايخ شيخ صدوق، پيشينه موضوع، و معرّفى نسخه خطّى و نسخه‌هاى چاپى كتاب. به گفته وى، تنها دو كتاب در باره ثواب و عقاب، هر دو، تأليف شده است كه اين كتاب، دومىِ آنهاست. در باره ثواب اعمال، دوازده كتاب و در باره عقاب اعمال نيز دو كتاب تأليف شده است كه بيشتر آنها ناياب‌اند.[٥]

[١]. تراثنا، ش ٤٩، ص ١٤٦.

[٢]. رجال النجاشى، ص ٣٨٩؛ الفهرست، طوسى، ص ١٤٠؛ معالم العلماء، ص ١٤٩.

[٣]. بحار الأنوار، ج ١ ص ٧.

[٤]. همان، ج ١، ص ٢٦؛ وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٣٦؛ مستدرك الوسائل، ج ١، ص ١٤٦، ص ١٥٦، ج ٢، ص ٣٨٨.

[٥]. ثواب الأعمال، ص ٢٤- ٢٥.