تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٧٨ - ٣ علل الشرائع

هم در مضامين و محتوايى احاديث ديده مى‌شود و هم در نقل روايات مشايخ.

احاديث هر يك از مشايخ مؤلّف، در مجالس و جاهاى مختلف پراكنده است. فهم متن برخى از احاديث كتاب، سخت دشوار است؛ مانند: چند روايات درباره ثواب برخى از اعمال مستحب و عبادات يا روزهاى برخى ماه‌ها، يا درباره اوضاع و احوال محشر و قيامت و معراج و عذاب دوزخيان و تفسير ابجد و ناقوس و ....[١]

٣. علل الشرائع‌

مؤلّف: شيخ صدوق‌

تقديم: سيد محمّد صادق بحر العلوم‌

ناشر: كتاب‌خانه حيدريه، نجف اشرف، ١٣٨٦ ق/ ١٩٦٦ م.

چندين نسخه خطّى از اين كتاب موجود است؛ مانند: نسخه‌اى به شماره ١٨٨٠ با تاريخ تقريبىِ سده يازدهم،[٢] و نسخه‌اى به خطّ محمّد نبتكى الأصل تهرانى كه در تاريخ ١٢٧٤ ق، از روى نسخه مورَّخ ١٠٥٠ ق، به خطّ جمال الدين محمّد حسينى، نوشته شده است.[٣] اين كتاب با تحقيق و تصحيح سيّد فضل اللَّه طباطبايى يزدى و ديگران، بارها چاپ شده است. چاپ رحلى سنگى آن به تنهايى در سال ١٢٨٠ ق، در تهران چاپ شده و در سال ١٢٨٩ ق، نيز همراه با معانى الأخبار.[٤]

از اين كتاب، با عنوان «علل الأحكام»[٥] و «علل الشرائع و الأحكام و الأسباب»[٦] نيز ياد شده است. علل الشرائع‌، از آثار معروف و به غايت مشهور شيخ صدوق‌[٧] و از

[١]. مجلس ٥٢، مجلس ٥٣، مجلس ٤٠، مجلس ١، مجلس ٢٣، مجلس ٤٦.

[٢]. فهرست نسخه‌هاى خطى كتاب‌خانه آية اللَّه گلپايگانى، ج ٣، ص ٩٤.

[٣]. همان، ج ٣، ص ١٧٥.

[٤]. الذريعة، ج ١٥، ص ٣١٣- ٣١٤.

[٥]. رجال النجاشى، ص ٣٨٩؛ الفهرست، طوسى، ص ٢٣٧.

[٦]. معالم العلماء، ص ١٤٩؛ أمل الآمل، ج ٢، ص ٢٣٨.

[٧]. وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٣٧؛ بحار الأنوار، ج ١، ص ٧.