تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٢٧ - ٣ محسن نيشابورى(معاصر شيخ طوسى)

نيشابورى، حافظه‌اى قوى داشت و آگاه و بصير در نقد حديث و رجال‌شناسى بود.[١] وى در سال ٤٤٥ ق،[٢] يا ٤٧٦ ق، اين جهان را بدرود گفت.[٣]

تأليفات‌

آثار مفيد نيشابورى، در زمينه حديث، فضايل و مناقب، و وعظ و اخلاق بود: ١.

سفينة النجاة فى مناقب أهل البيت العلويات الرضويات عليهم السلام‌، ٢. الأمالى‌، ٣. عيون الأخبار، ٤.

مختصرات فى المواعظ و الزواجر.[٤]

كتاب‌ الأمالى‌ وى، تا سده دوازدهم نيز موجود بود. به گزارش ذهبى، سمعانى- كه در سده ششم مى‌زيسته- اين كتاب را در رى ديده و يكى از مجالس آن را كه درباره اسلام ابو طالب بوده، مطالعه كرده است.[٥] ابن شهر آشوب نيز كه در همان سده مى‌زيسته، از آن نقل كرده است.[٦] سيّد هاشم بحرانى (م ١١٠٧ ق) نيز در سده دوازدهم، گاه با واسطه‌ مناقب آل أبى طالب‌[٧] و گاه بدون واسطه، از الأمالى‌ مفيد نيشابورى نقل كرده است.[٨] از اين رو، برخى از كتاب‌شناسان احتمال داده‌اند كه سيّد هاشم بحرانى، خود، اين كتاب را در اختيار داشته است.[٩]

٣. محسن نيشابورى (معاصر شيخ طوسى)

محسن بن حسين بن احمد نيشابورى خُزاعى؛ محدّث و متكلّم. وى برادر ابو بكر

[١]. فهرست منتجب الدين، همان جا؛ لسان الميزان، همان جا.

[٢]. لسان الميزان، ج ٣، ص ٤٠٥.

[٣]. الأربعين عن الأربعين، حديث ٥، رسائل فى حديث رد الشمس، ص ٢٠٥.

[٤]. فهرست منتجب الدين، ص ٧٥.

[٥]. لسان الميزان، ج ٣، ص ٤٠٥.

[٦]. المناقب، ابن شهرآشوب، ج ٣، ص ٣٩١.

[٧]. مدينة المعاجز، ج ١، ص ٤١٩.

[٨]. همان، ج ٢، ص ٣٢٢؛ ج ٣، ص ٥١٨.

[٩]. أعيان الشيعة، ج ١٠، ص ٢٤٩؛ الذريعة، ج ١٩، ص ٣٦٧.