تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٠٠ - ١١ أمالى الطوسى

و راوى آن، ابو على طوسى فرزند شيخ است. در نسخه مطبوع در ١٣١٣ ق، ترتيب نسخه خطّى مراعات شده؛ ولى بر خلاف آن، هيجده جزء نخست كتاب، با نام شيخ طوسى آغاز مى‌شود و ابو على از وى روايت مى‌كند و در ابتداى اجزا سال و ماه املا ذكر شده است. به موجب تاريخ‌هاى ياد شده، اين مجالس در سال‌هاى ٤٥٥- ٤٥٧ ق، بر پا شده‌[١] و شمارشان ٢٧ مجلس ذكر شده است. اين تعداد با هيجده جزء نخست آن، ٤٥ مجلس مى‌شود؛ در حالى كه براساس نسخه خطّى، شمار مجالس، ٤٦ مورد است.

آقا بزرگ تهرانى براساس نسخه‌اى قديمى اما ناتمام، متعلّق به نيمه اوّل سده يازدهم، متذكّر شده كه نسخه موجود كتاب، كمتر از دو سوم اصل كتاب است.[٢] شيخ طوسى در اين كتاب، روايات منقول از مشايخ خود را با اسناد كامل، به صورت متمركز و پشت سر هم، ذكر مى‌كند. شيخ مفيد، ابن شاذان، حسين بن غضائرى، ابن عبدون، ابن صلت، هلال حفّار، ابن عقده، ابو غالب زرارى، ابو منصور سكرى، حسن بن محمّد فحّام، ابن ابى فوارس، حسين بن ابراهيم قزوينى، ابن خشيش، ابى طيّب طبرى، ابن بشران، ابن مخلد، ابن مهدى و ...، از مشايخ حديث او هستند.

از أمالى‌ شيخ مفيد، مجالس ٢٦ تا ٣٢ در جزء اوّل و اوايل جزء دوم، و مجلس ٣٤ تا پايان آن، در اواخر جزء دوم تا اوايل جزء پنجم، نقل شده است. روايات بسيارى با يك سند از ابن عقده، در جزء ١٦ تا ١٨، از ابو قتادة در جزء ١٠ و ١١، از ابراهيم بن اسحاق در جزء ١٤، و از ابو مفضّل شيبانى در جزء ١٦ تا ١٨ نقل شده است. به نظر مى‌رسد كه شيخ طوسى، اين روايات را از روى كتاب اين افراد املا مى‌كرده است.

همچنين، برخى از مجالس‌ امالى‌ شيخ صدوق، از طريق حسين بن عبيد اللَّه غضائرى روايت شده است.[٣]

[١]. الذريعة، ج ٢، ص ٣٠٩؛ الأمالى، همان، ص ٢٢- ٢٣.

[٢]. الذريعة، ج ٢، ص ٣١٣.

[٣]. الأمالى، ج ١٥.