دست‌نوشتى كهن از كتاب‌ مناقب‌ به روزگار ابن شهرآشوب موجود است كه توصيف و ويژگى‌هاى آن را آقاى جويا جهانبخش در مقاله‌اى ياد كرده است.[١] اهمّيت خاص كتاب‌ مناقب‌، در نقل عبارت‌هايى از متون كهن امامى است كه امروز تنها نام آنها باقى مانده است. آثار منقول در مناقب‌ عبارت‌اند از:

١. الجلاء و الشفاء،[٢] تأليف عالم امامى ابوعلى احمد بن على مشهور به ابن الخَضيب ايادى. نام كامل اين كتاب‌ الشفاء والجلاء فى الغيبة است. نجاشى به اختصار از وى ياد كرده و گفته است:

ابو العباس احمد بن على رازى مشهور به خضيب ايادى، از ديگر اصحاب ماست، هرچند كه آن‌چه روايت كرده، چندان مقبول اصحاب ما نبوده و از افرادى بوده كه درباره آنان، غلو و زياده‌روى در شأن امامان، گزارش شده است (قال أصحابنا لم يكن بذاك، و قيل فيه غلوّ و ترفّع).

وى كتابى به نام‌ الشفاء والجلاء در غيبت، نيز كتاب فرائض‌ و كتاب آداب‌ را تأليف كرده است. طريق من در روايت آثار وى، چنين است: «أخبرنا محمّد بن محمّد، عن محمّد بن أحمد بن داوود، عنه بكتبه».[٣]

شيخ طوسى نيز در الفهرست‌ با عباراتى مشابه، از ايادى ياد كرده و چنين نوشته است:

وى مشهور به ابو العبّاس و به نقل برخى، ابو على رازى بوده است. فردى ثقه در نقل حديث نبوده و متّهم به غلو بوده است (لم يكن بذلك الثقة فى الحديث و متّهم‌

[١].« دست‌نوشتى عتيق از مناقب ابن شهر آشوب»، جويا جهانبخش، آينه پژوهش، ش ٤٧، ص ٦٦ به بعد. نسخه را ابو القاسم بن اسماعيل بن عنان كتبى حلّى در سال ٦٥٨ ق، در اواخر رجب، كتابت نموده است. بخشى از نسخه نيز به كتابت جعفر بن احمد بن حسين حائرى در يكشنبه ١٦ رجب ٥٨٧ ق، نگاشته شده است. نسخه در سال ٥٨٧ ق در شهر حلّه در مسجد امير زاهد نجم الدين عيسى بن نصر بن مداهر مقابله شده است( ر. ك: همان، ص ٦٧).

[٢]. اين كتاب، يكى از منابع مهم شيخ طوسى در كتاب الغيبة بوده است. ابن طاووس نيز نسخه‌اى از اين كتاب رادر اختيار داشته است( ر. ك: كتاب‌خانه ابن طاووس، ص ٥٢١ و ٥٢٢).

[٣]. ر. ك: رجال النجاشى، ص ٩٧.