تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٤٥ - ٣ المقنع

تبع او، جعفر سبحانى‌[١] و محمّد باقر بهبودى،[٢] با نقد ديدگاه سنّتى در اعتبار همه احاديث‌ كتاب من لايحضره الفقيه‌، نه تنها مراسيل آن را صحيح ندانسته‌اند، كه نسبت به صحّت برخى از مسانيد آن نيز ترديد كرده‌اند.

بر محور اصل‌ كتاب من لا يحضره الفقيه‌ و يا مشيخه آن، نوزده شرح، بيست حاشيه، شش ترتيب، دو گزيده و تهذيب، يك ترجمه و چندين پژوهش انجام گرفته است.[٣] برخى از اين كارها كه چاپ شده‌اند، عبارت‌اند از: دو شرح- كه يكى عربى است، با عنوان‌ روضة المتّقين‌ در شش مجلّد، و ديگرى فارسى، با عنوان‌ اللوامع القدسية يا لوامع صاحب‌قرانى‌- هر دو از محمّد تقى مجلسى (م ١٠٧٠ ق)؛ شرح ميرزا حسين نورى بر مشيخه، كه در مجلّد چهارم و پنجم‌ خاتمة مستدرك الوسائل‌ آمده است؛ شرح سيّد حسن موسوى خرسان بر مشيخه، كه در پايان مجلّد چهارم‌ كتاب من لايحضره الفقيه‌ آمده؛ تهذيب‌ كتاب من لا يحضره الفقيه‌ به دست محمّد باقر بهبودى، با عنوان‌ صحيح الكافى‌؛ و كتابى با عنوان‌ التنبيه على غرائب من لايحضره الفقيه‌، از شيخ مفلح بن حسن صميرى كه برخى از فتاواى مخالف اجماع شيخ صدوق و نيز مسائل متروك از پيشينيان و پسينيان را در اين كتاب گرد آورد.[٤]

٣. المُقنِع‌

مؤلّف: شيخ صدوق‌

تحقيق: مؤسّسه الهادى عليه السلام‌

ناشر: مؤسّسة الإمام الهادى عليه السلام، قم، ١٤١٥ ق.

[١]. كلّيات فى علم الرجال، ص ٨٩.

[٢]. گزيده كتاب من لا يحضره الفقيه، ص ١٢.

[٣]. كتاب من لا يحضره الفقيه، مقدّمه خرسان، همان جا؛ الذريعة، ج ١٤، ص ٦٦- ٩٤؛ علوم حديث، ش ٣٢، ص ٢٠٩- ٢١٧.

[٤]. الذريعة، ج ٤، ص ٤٣٨؛ كتاب من لايحضره الفقيه، مقدّمه خرسان.