تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٣ - ٥ فاطميان(٢٩٦ - ٥٦٧ ق)

نمى‌خواندند.[١]

٣. غزنويان (٣٨٤- ٥٢٠ ق)

سلاطين غزنوى، دولت سامانى را سرنگون كردند و به جاى آنان، نزديك به يك سده و نيم، بر قلمرو اسلامى حكمرانى كردند.[٢]

٤. سلجوقيان (٤٢٩- ٥٩٠ ق)

سلجوقيان با كنار زدن غزنويان، بيش از يك سده و نيم، حكومت كردند. آنان بر خلاف سامانيان و غزنويان، گستره حكمرانى خود را از شرق ايران، به مناطق و شهرهاى ديگر گسترش دادند. گويا تنها مصر و شمال افريقا و بلاد مغرب، در قلمرو حكومت آنان نبوده است.[٣]

٥. فاطميان (٢٩٦- ٥٦٧ ق)

فاطميان، نام ديگر اسماعيليان است كه گويا اين نام را در سده چهارم و پنجم، بر خود نهادند. به موجب برخى گزارش‌ها، اسماعيليان اين نام را مطرح كردند تا در پرتو آن، نشان دهند كه در خلافت، بر عباسيان اولويت دارند.[٤] فاطميان با اين پيشْ زمينه فكرى، تلاش كردند تا عراق و ايران را از قلمرو خلافت عباسيان بيرون كنند و گويا توانستند مدّتى، بر بخش‌هايى از اين مناطق حكم برانند.[٥] القادر باللَّه خليفه عباسى، در برابر هجوم فكرى و نظامى فاطميان، به تكفير و نيز خدشه در نسب آنان پرداخت‌

[١]. تجارب الامَم، ج ٦، ص ١٥٧.

[٢]. تاريخ گزيده، ص ٣٨٩.

[٣]. الحديث و المحدّثون، ص ٤٢٢؛ تاريخ تشيّع در ايران، ص ٢٧٦- ٢٧٧. در باره سلجوقيان، ر. ك: راحة الصدور ورواية السرور در تاريخ آل سلجوق.

[٤]. فهرس التراث، ج ١، ص ٣٢٢.

[٥]. تاريخ ابن خلدون، ج ٣، ص ٤٤٢.