تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٨٩ - ٢٣ عيون المعجزات

يا حسين بن عبد الوهّاب‌[١] و گاه به مؤلّفى ناشناخته در سده پنجم،[٢] نسبت داده شده است.

سبب ترديد و اختلاف در عنوان كتاب و نام مؤلّف، افتادگى صفحات آغازين نسخه‌هاى خطّى كتاب است. تنها گزارشى از عنوان كتاب و نام مؤلّف كه بر گفتار خود مؤلّف در صفحات آغازين و پايانى كتاب استوار است، از ميرزا عبد اللَّه افندى است.

بر پايه اين گزارش، عيون المعجزات‌ كتابى مستقل در تكميل‌ تثبيت المعجزات‌ ابو القاسم كوفى است و نه مختصر يا منتخب كتاب‌ بصائر الدرجات‌ چنان‌كه سيّد هاشم بحرانى‌[٣] و شيخ حرّ عاملى‌[٤] بر آن هستند، مصادر كتاب‌شناسى بعدى، همگى بر گزارش افندى اصفهانى اعتماد كرده‌اند. به گفته افندى، حسين بن عبد الوهّاب در آغاز و پايان‌ عيون المعجزات‌، به انگيزه و سبب تأليفات كتاب نيز اشاره كرده است. وى در گفتار آغازين، به كتاب‌ بصائر الدرجات فى تنزيه النبوات‌ كه در فضائل و دلائل و معجزات انبياست، اشاره كرده و نيز به و تصميم خود بر حذف اسانيد آن و افزودن فضائل و معجزات پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام با عنوان‌ عيون المعجزات المنتخب من بصائر الدرجات‌؛ ولى در گفتار پايانى، از يافتن كتاب‌ تثبيت المعجزات‌ ابو القاسم كوفى (م ٣٥٣ ق) و اتخاذ تصميم جديد سخن به ميان آورده است. به موجب گفتار دوم، ابو القاسم كوفى اگرچه در مقدّمه كتاب از تصميم خود بر ذكر معجزات و دلائل انبيا و ائمه ياد كرده؛ ولى در متن كتاب، به معجزات و دلائل ائمه عليهم السلام نپرداخته است. به اين جهت، گويا حسين عبد الوهّاب از تصميم نخست خود بر مى‌گردد و در راه تكميل‌ تثبيت المعجزات‌، كتاب‌ عيون المعجزات‌ را تأليف مى‌كند.[٥]

[١]. رياض العلماء، ج ٢، ص ١٢٣- ١٢٤؛ خاتمة مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٢٢٠، ٢٥٢؛ الذريعة، ج ٣، ص ١٢٣- ١٢٤.

[٢]. بحار الأنوار، ج ١، ص ١١؛ أمل الآمل، ج ٢، ص ٣٦٥.

[٣]. مدينة المعاجز، ج ١، ص ١٣٨.

[٤]. أعيان الشيعة، ج ٦، ص ٨٣- ٨٤.

[٥]. الذريعة، ج ١٥ ص ٣٨٣- ٣٨٥؛ أعيان الشيعة، ج ٦ ص ٨٣، ٨٤.