تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٥٨ - تأليفات

تقويت مى‌شود كه اين كتاب، در بغداد تأليف شده باشد. به هر روى، كلينى در سال ٣٢٧ ق، در بغداد بوده و نقل كردنِ كتاب‌ها و رساله‌هاى خود را به عدّه‌اى اجازه داده است.[١] وى مدّتى كوتاه، بغداد را به قصد دمشق ترك كرد و در بعلبك ساكن شد.[٢]

كلينى در شمار گروهى انگشت‌شمار از محدّثان اماميه است كه همگان، بر وارستگى و فرزانگى‌شان اتّفاق نظر دارند. وى نه تنها حديث‌شناسى قابل اعتماد، كه موثّق‌ترين بود و چهره تابناك رى شناخته مى‌شد.[٣] رساترين عبارت در وثاقت و امانتدارى كلينى، همان لقب «ثقة الاسلام» است كه در تاريخ حديث شيعه، تنها براى وى به كار مى‌رود. گويا عنوان ثقة الاسلام، در سده يازدهم رايج شده است.[٤]

تأليفات‌

ثقة الاسلام كلينى در زمينه فقه، كلام، اخلاق و آداب، دعا، تاريخ و رجال، شش كتاب تأليف كرد.[٥] تنها اثر چاپى او: ١. الكافى.

آثار نايابى كه تنها نامشان بر جاى مانده است: ٢. الردُّ على القَرامطة، ٣. كتاب‌ الرجال‌، ٤. كتاب‌ ما قيل فى الأئمه عليهم السلام.

آثار نايابى كه مطالبشان، در كتاب‌هاى بعدى انعكاس يافته است: ٥. رسائل الأئمّة عليهم السلام‌، ٦. تعبير الرؤيا.

[١]. الاستبصار، ج ٤، ص ٣١٠.

[٢]. تاريخ ابن عساكر، ج ٥٦، ص ٢٩٧.

[٣]. رجال النجاشى، ص ٢٥٩؛ رجال الطوسى، ص ٤٣٩؛ الفهرست، طوسى، ص ٢١١؛ معالم العلماء، ص ١٣٤؛ خلاصة الأقوال، ص ٢٤٥؛ الكافى، ج ١، مقدّمه محقق، ص ٢٠- ٢٢.

[٤]. ر. ك: الحبل المتين، ص ٢٤؛ مشرق الشمسين، ص ٢٧٤ و ٢٧٩؛ التحفة السنية، ص ١٥ و ١٨؛ مشارق الشموس، ج ١، ص ٣٤ و ٣٩؛ وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٣٦ و ٦٤؛ بحار الأنوار، ج ٢، ص ٢٥٦ و ج ٥، ص ٥ و ج ٣١، ص ٣٢؛ الفوائد الرجالية، ج ٣، ص ٣٢٥.

[٥]. رجال النجاشى، ص ٢٥٩.