تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ١٨٠ - ٤ عيون أخبار الرضا عليه السلام

والدرهمُ درهماً، والدينارُ ديناراً، و العلّة التى مِن أجلها قيل للفرسِ «أجد» و للبغلة «عد» و العلة التى من أجلها قيل للحمار «حر»، و العلّة التى من أجلها يكون عذاب القبر، علل الوضوء و الآذان و الصلاة. و در پايان، باب «نوادر العلل» آمده است.

شيخ ابراهيم كفعمى و شيخ شرف بحرانى، علل الشرائع‌ را تلخيص،[١] و شيخ محمّد تقى اصفهانى، معروف به آقا نجفى (م ١٣٣١ ق) و سيّد هدايت اللَّه مسترحمى، آن را به فارسى ترجمه كرده‌اند[٢] و هر دو ترجمه، چاپ شده است.

٤. عيون أخبار الرضا عليه السلام‌

مؤلّف: شيخ صدوق‌

تصحيح و تعليق و تقديم: شيخ حسين اعلمى‌

ناشر: مؤسّسه اعلمى، بيروت، چاپ اوّل، ١٤٠٤ ق/ ١٩٨٤ م.

چندين نسخه خطّى از اين كتاب موجود است: نسخه‌اى با تاريخ تملّك ١٠٦٩ ق؛ و نسخه‌اى با تاريخ كتابت به سال ١٠٨٥ ق؛[٣] نسخه‌اى با افتادگى صفحات آغازين و پايانى، متعلّق به سده يازدهم يا دوازدهم؛[٤] نسخه مندرج در شرح عيون أخبار الرضا عليه السلام‌ از سيّد نعمت اللَّه جزائرى، با تاريخ تأليف ١٠٩٩ ق، و تحرير ديگر در ١١٠٤ ق، به خطّ مؤلّف.[٥] كهن‌ترين نسخه اين كتاب، متعلّق به سال ٩٥٧ است.[٦] اين كتاب بارها در نجف اشرف، ايران و بيروت، چه بى تحقيق و چه با تحقيق، چاپ شده است. نمونه: چاپى با تحقيق، در مؤسّسه «آل البيت لإحياء التراث» در قم، و با تصحيح سيّد مهدى لاجوردى، در منشورات العالم، در تهران، چاپ اوّل، ١٣٦٣ ق.

[١]. الذريعة، ج ٤، ص ٤٢٤.

[٢]. همان، ج ١٥، ص ٣١٣.

[٣]. تراثنا، ش ٥١، ص ٣٦٩.

[٤]. فهرست نسخه‌هاى خطى كتاب‌خانه آية اللَّه گلپايگانى، ج ٢، ص ١٣٣.

[٥]. همان، ج ٣، ص ٨٧.

[٦]. عيون أخبار الرضا عليه السلام، ترجمه غفارى، ص ١٠.