تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٣٩٩ - ٧ اختيار معرفة الرجال

صاحبان كتب را تشكيل مى‌دهند، پنج نفرند: شيخ مفيد، حسين بن عبيد اللَّه غضائرى، ابن عبدون معروف به ابن حاشر، ابن صلت و ابن ابى جيد. وى در موارد بسيارى از اين افراد با عبارت «أخبرنا جماعة» يا «عدّة من أصحابنا»، ياد كرده است.[١] شيخ طوسى در تأليف اين كتاب و بويژه در شرح حال صاحبان كتب، از آثار كتاب‌شناسى و رجالىِ پيش از خود استفاده كرده است. در اين ميان، كتاب‌ فهرست‌ ابن نديم و نيز دو كتاب‌ مصنّفات‌ و اصول‌ ابن غضائرى، قابل توجّه‌اند.[٢] كتاب‌ فهرست‌ شيخ طوسى، همچون كتاب‌ رجال‌ او، با اعتنا و اعتماد علماى شيعه مواجه شد. عده‌اى به ساماندهى و ترتيب و گاه شرح آن پرداختند و عدّه بسيارى نيز آن را در شمار مصادر كتب خود جاى دادند.[٣] على بن عبد اللَّه بن عبد الصمد مقابى، آن را بر سبك و سياق مرسوم در كتب رجالى، مرتّب كرد. شيخ سليمان ماحوزى نيز ضمن ترتيب، به شرح آن پرداخت. عنوان اين شرح، معراج الكمال إلى معرفة الرجال‌ است كه البته ناتمام مانده و تا اوايل باب «باء» را شامل مى‌شود.[٤]

٧. اختيار معرفة الرجال‌

مؤلّف: شيخ طوسى‌

تعليقه: ميرداماد (محمّد باقر حسينى استر آبادى)

تحقيق: سيّد مهدى رجائى‌

ناشر: مؤسّسة آل البيت عليهم السلام، قم، ١٤٠٤ ق.

شمار نسخه‌هاى خطّىِ موجود از اين كتاب، ٢٥ نسخه است. از جمله، نسخه‌

[١]. كلّيات فى علم الرجال، ص ٧٠؛ الفهرست، طوسى، ص ١٤( مقدّمه محقّق).

[٢]. الفوائد الرجالية، ج ٢، ص ٥٢؛ الذريعة، ج ١، ص ١٠.

[٣]. حلّ الاشكال، ابن طاووس( به نقل از: تحرير طاووسى، ص ٥؛ رجال ابن داوود، ص ٢٥؛ وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٣٦- ٣٧؛ بحار الأنوار، ج ١، ص ٧.

[٤]. خاتمة مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ١٧٩.