تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٩٧ - ٥ خصائص الأئمة عليهم السلام(خصائص أمير المؤمنين عليه السلام)

كتاب‌ خصائص الأئمّة عليهم السلام‌ در منابع كتاب‌شناسى، با همين عنوان ذكر شده است.[١] كتاب‌ خصائص الأئمّة با هدف معرّفى جامع و در عين حال مختصرِ ائمه دوازده‌گانه تأليف شده است؛ ولى تنها شامل شرح‌حال امير مؤمنان على عليه السلام، زيارت و دعا، كلمات و سخنان وى و دلايل و نصوص بر امامت وى است.[٢] از اين رو، كتاب ياد شده افزون بر ارزش حديثى و نقل سخنان و كلمات امام على عليه السلام، يك منبع ارزشمند تاريخى در تاريخ زندگى آن امام است. اين كتاب، از مصادر كتاب‌هاى حديثى، تاريخى و كلامى است.[٣] نسخه چاپى كتاب‌ خصائص الأئمّة عليهم السلام‌، شامل مقدّمه محقّق، مقدّمه مؤلّف و اصل كتاب است. در مقدّمه محقّق، به معرّفى نسخه خطّى كهن، جايگاه كتاب و اهميّت موضوع آن، پرداخته شده و شرح حالى كوتاهى از سيّد رضى و سيّد فضل اللَّه راوندى (كاتب نسخه) نيز نوشته شده است. سيّد رضى در مقدّمه مؤلّف، درباره موضوع كتاب و انگيزه خود از تأليف آن، سخن گفته است.

سيّد رضى كتاب ياد شده را به تقاضاى يكى از شاگردانش و نيز براى اظهار هويت شيعى خود در برابر برخى سخنان تحقيرآلود و توهين‌آميز، در سال ٣٨٣ ق، در كاظمين، به رشته تحرير درآورد.[٤] وى پس از ذكر كلمات و سخنان كوتاه امام على عليه السلام- كه قسمت پايانى كتاب، به آن‌ها اختصاص يافته است-، با تقاضاى عدّه‌اى از دوستان خود مبنى بر گردآورى ديگر سخنان و خطبه‌هاى امير المؤمنين مواجه شد و لذا ديگر اين تأليف را ادامه نداد و نخست، به گردآورى‌ نهج البلاغة پرداخت؛[٥] ولى گويا پس از تأليف كتاب‌ نهج البلاغة، اجل به وى مهلت نداد تا كتاب‌ خصائص الأئمّة

[١]. رجال النجاشى، ص ٣٩٨؛ أمل الآمل، ج ٢، ص ٢٦١؛ بحار الأنوار، ج ١، ص ١١؛ خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ٢٦٧؛ الغدير، ج ٤، ص ١٩٥؛ الذريعة، ج ٧، ص ١٦٤.

[٢]. خصائص الأئمّة عليهم السلام، ص ٣٦.

[٣]. بحار الأنوار، ج ١، ص ١١؛ وسائل الشيعة، ج ٣، ص ٢١٩؛ مستدرك الوسائل، ج ٢، ص ٢٢٧؛ و ج ٣، ص ٣٥١؛ و ج ٨، ص ٢٦٦؛ و ج ١٠، ص ٢٠٣، ٢١٢؛ الدمعة الساكبة( به نقل از: الذريعة، ج ٧، ص ١٦٤).

[٤]. همان، ص ٣٧.

[٥]. نهج البلاغة، عبده، ج ١، ص ٢؛ خصائص الأئمّة عليهم السلام، ص ١٤.