تاريخ حديث شيعه در سده هاى چهارم تا هفتم هجرى - احمدى نورآبادى، مهدى؛ رحمتى، محمدكاظم - الصفحة ٢٨ - فقه الحديث

از صحابه‌اند، مانند: مسانيد الأربعة و مسانيد العشرة. برخى نيز احاديث گروهى از صحابه را در بر دارند كه در يك وصف، مشترك بوده‌اند، مانند: مسند المقلين‌ و مسند الصحابة الذين نزلوا مصر.[١]

در اين دوره، بيش از ده مسند تأليف شده است كه از آن جمله‌اند:

١. مسند رويانى‌، محمّد بن هارون رويانى (م ٣٠٧ ق)؛

٢. مسند ابى حنيفه‌، از ابو نعيم اصفهانى (م ٤٣٠ ق)؛

٣. مسند الشاميّين‌، طبرانى (م ٣٦٠ ق)؛

٤. مسند الشهاب‌، محمد بن سلامة بن جعفر قُضاعى (م ٤٥٤ ق).

زمينه‌هاى حديثى‌

در دو سده چهارم و پنجم، كتاب‌هاى حديثى در زمينه‌هاى گوناگونى تأليف شده‌اند، مانند: فقه، تفسير، مصطلح الحديث، رجال، نقد الحديث، فقه الحديث (فهم حديث)، كلام و اخلاق. در پى، نمونه‌هايى از اين تأليفات را نام مى‌بريم.

فقه الحديث‌

در اين دوره، تأليفاتى در شرح كتاب‌هاى حديثى انجام گرفت. اين شرح‌ها به طور خاص، بر كتب ستّه به نگارش درآمده‌اند:

١ و ٢. اعلام السنن‌ در شرح‌ صحيح البخارى‌، و معالم السنن‌ در شرح‌ سنن أبى داوود، هر دو از خطّابى (م ٣٣٨ ق)؛

٣. شرح صحيح البخارى‌، از ابن بطان مغربى مالكى (م ٤٤٩ ق)؛

٤. شرح صحيح البخارى‌، از مهلب بن ابى صفره (م ٤٣٥ ق)؛

٥. شرح الموطّأ، از ابن رشيق قيروانى (م ٤٥٦ ق)؛

[١]. الرسالة المستطرفة، ج ١، ص ٦٠- ٦١.