فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢١ - تعريف واژههاى سياسى

٢. جامعه‌شناسى سياسى نوعى سامان فكرى بين پديده‌ها و متغيرهاى اجتماعى است كه احياناً از مقوله‌هاى غير سياسى نيز به شمار مى‌روند.

ه‌ - شيوه‌هاى تقسيم‌بندى انديشه‌هاى سياسى: انديشه‌هاى سياسى را مى‌توان از زاويه‌هاى مختلف مورد بررسى و براساس آن تقسيم‌بندى نمود. از آن جمله موارد زير را به بحث مى‌نهيم:

١. مطالعه انديشه‌هاى سياسى در رابطه با جامعه و شرايط خاص آن: در اين مطالعه محور اصلى بررسى در واقع شناخت رابطه منطقى بين مقوله انديشه سياسى و شرايط حاكم بر جامعه مى‌باشد به اين لحاظ مى‌توان انديشه‌هاى سياسى را به اين گونه تقسيم‌بندى نمود:

نخست: انديشه‌هاى بنيادى كه فراتر از زمان و شرايط جامعه عرضه مى‌شود. مانند انديشه سياسى ولايت فقيه و امامت.

دوم: انديشه‌هايى كه براى حل بحران جامعه در شرايط خاص سامان مى‌گيرد. مانند انديشه سياسى ابن خلدون و ابن تيميه.

٢. مطالعه و ارزيابى انديشه‌هاى سياسى به لحاظ عناصر ثابت و متغير آنها: با اين شيوه مى‌توان انديشه‌هاى سياسى را در دو گروه متمايز جامعه و انعطاف‌پذير مورد مطالعه قرار داد. به عنوان مثال انديشه سياسى ولايت فقيه انديشه‌اى انعطاف‌پذير است.

زيرا مفهوم عدالت، اجتهاد و بينش سياسى كه از شرايط عمده آن مى‌باشد امورى متغير و انعطاف‌پذيرند ولى انديشه امامت در ديدگاه شيعه انديشه‌اى ثابت و جامع مى‌باشد كه در شرايط مختلف زمانى و جامعه تغييرى نمى‌پذيرد.

٣. بررسى انديشه‌هاى سياسى به لحاظ مبانى و اصول زيربنايى آنها و با در نظر گرفتن منطق حاكم بر انسجام درونى انديشه: در اين نوع بررسى، انديشه‌هاى سياسى به چند دسته تقسيم مى‌شوند:

دسته اول: انديشه‌هايى است متكى به نصوص اسلامى كه استنتاج شده از منطق فقه مى‌باشد و كليه آراء فقها در زمينه حكومت و دولت در اين دسته قرار مى‌گيرد. و انديشه‌هاى سياسى متكى به فلسفه و كلام و تاريخ و جامعه‌شناختى از اين دسته بيرون مى‌باشد. چنانكه مؤلفاتى مانند سياستنامه‌ها و ارشادنامه‌هاى سياسى كه از آنها نام