چنانكه بررسى چراييها و ماهيت وجودى عناصرى كه در انديشه‌هاى سياسى بكار مى‌رود خود نياز به بررسيهاى ديگرى دارد و اهداف، انگيزه‌ها و عوامل بنيادى در انسجام انديشه‌هاى سياسى در حوزه اسلامى خود مباحث ديگرى را به دنبال دارد كه حائز اهميت نيز مى‌باشد.

افزون بر اين ابعاد ديدگاههاى فلسفى، فقهى، عرفانى، جامعه‌شناختى و نظاير آن نيز مى‌تواند بعد ديگرى از بررسى انديشه‌هاى سياسى را به دنبال بياورد. ما در آينده به گروه‌بندى انديشه‌هاى سياسى با توجه به ابعاد مختلف اشاره خواهيم نمود. آنچه كه در آغاز اين پيش درآمد لازم به ذكر است مسأله‌اى كلى‌تر و در رتبه‌اى پيشتر از بررسى ابعاد مختلف انديشه‌هاى سياسى است و آن، بررسى اصطلاحات سياسى است كه ضرورت بحث از آنها خود براى عده‌اى از متفكران جاى سؤال دارد.

پرداختن به بررسى اصطلاحات سياسى مانند: نظريه سياسى، انديشه سياسى، فلسفه سياسى، جامعه‌شناسى سياسى، اهداف سياسى، گفتار سياسى، امر سياسى، عملكرد سياسى، اخلاق سياسى، مقوله‌هاى سياسى، عقايد سياسى، نهادهاى سياسى، فكر سياسى، علوم سياسى، نحله سياسى، مذهب سياسى، تاريخ سياسى، عنصر سياسى، ارزشهاى سياسى، ايدئولوژى سياسى، ايدئولوگ سياسى، آرمان سياسى، مفاهيم سياسى، تفكر سياسى، توسعه سياسى و نظاير آنها مى‌تواند راهگشاى انديشه و عمل در عرصه‌هاى سياست گردد؟ و يا چنين مشغله فكرى در حقيقت اتلاف وقت و تحليل آشفته و بى‌نتيجه‌اى بيش نيست‌؟

از سوى ديگر تعارضها، مناقشات و جدلهاى متعارف در مباحث تطبيقى سياسى بيشتر از اين نكته آغاز مى‌شود كه اصطلاحات بكار رفته در گفتارهاى سياسى معمولاً يكسان و يكنواخت و مترادف نيستند و همين امر به ظاهر جزئى موجب اتلاف وقتهاى بسيار و مناقشات بى‌حاصل مى‌گردد.

راه جلوگيرى از اين مجادلات بيهوده و اتلاف وقتها چيزى جز اين نيست كه قبل از هر نوع مناقشه و مباحثه‌اى ديدگاههاى دو يا چند طرف بحث و جدل در مورد تفسير ويژه‌اى كه از واژه‌هاى بكار رفته دارند مشخص گردد. تا نفى و اثباتها بر يك محور انجام پذيرد نه آنكه يكى چيزى را اثبات و ديگرى چيز ديگرى را نفى نمايد. در اين صورت عليرغم