فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٦٦ - ديدگاهها دربار&#١٧٢٨ ناسيوناليزم عرب

ديدگاهها درباره ناسيوناليزم عرب

[١] . ناسيوناليزم عرب

انديشه ناسيوناليزم عرب را در چهار مقطع تاريخى مى‌توان مورد مطالعه قرار داد:

الف - دوران جاهليت عرب (قبل از اسلام) كه نژاد و هويت عربى به عنوان نسل برتر به شمار مى‌آمد و هويت عربى امتياز و فخر بزرگى محسوب مى‌شد.

ب - از آغاز فتوحات اسلامى عربى تا پايان عصر عباسى.

ج - دوران حكومت عثمانى و سلطه ناسيوناليزم ترك بر ملتهاى عرب.

د - دوران پس از فروپاشى امپراطورى عثمانى و آغاز نهضت جديد بازگشت به هويت عربى و پان عربيزم.

ناسيوناليزم عرب به عنوان يك انديشه سياسى به دوره چهارم در اين تقسيم‌بندى تاريخى بازمى‌گردد كه اينك مورد بحث ما مى‌باشد.

پس از جنگ بين‌المللى اول انديشه سياسى ناسيوناليزم در جهان اسلام به لحاظ جغرافيايى نخست از مصر آغاز گرديد. از همان ابتدا با زيربناى عربى استحكام گرفت و مناديان اوليه آن مانند طهطاوى، رفاعه و مرصفى، ناسيوناليزم عرب را به عنوان وسيله‌اى براى كسب استقلال و وحدت جهان عرب مطرح نمودند. و در كتابهايى چون مناهج الالباب فى مباهيج الآداب المصر١ و الكلم الثمان به بنياد عربى ناسيوناليزم در بخش عظيمى از كشورهاى اسلامى پرداختند.

با وجود اين بايد اوج تفكر ناسيوناليزم عرب را در پيروزى كودتاى ١٩٥٢ در مصر و در جريان داعيه رهبرى جهان عرب توسط جمال عبدالناصر جست‌وجو نمود كه سرانجام در سال (١٩٦٧) به وحدت مصر و سوريه و سپس به الحاق عراق به جمهورى متحده عربى انجاميد.

اگر تاريخ پيدايش ناسيوناليزم عرب را در قرن بيستم با دقت بيشترى بررسى نماييم بايد به سال (١٩٠٤) برگرديم كه نخستين تشكل دانشجويان عرب در پاريس بوجود آمد

[١] . اين كتاب به سال (١٩١٢) در مصر انتشار يافت.