منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح - شیخ بهایی - الصفحة ٧١ - تفسير فصول اذان

برائة مذكور ساخته كه:

إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسى‌ أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ‌[١].

و ارباب تفسير، عمارت مساجد را در آيه كريمه مذكوره دو تفسير كرده‌اند:

اول- آنكه مراد از عمارت مساجد بنا كردن و تعمير نمودن و جاروب كشيدن و متوجه فرش و روشنائى آن شدن است. دويم- آنكه مراد از عمارت مساجد كثرت تردّد در آن است از جهت عبادت گزاردن، و به غير عبادت او به كارى ديگر از امور دنيوى اشتغال ننمودن.

مترجم گويد: «و مؤيّد اين معنى است آيه كريمه: وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا- تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً[٢]، چه مفسّرين گفته‌اند كه: مراد به مساجد درين آيه همين مسجدهاى متعارف است، و معنيش آنكه: مساجد را مختصّ به خدا دانيد و چون در آن مشغول عبادت شويد ديگرى را غير خداى خود شريك در عبادت مسازيد، و بغير عبادت او به كار ديگر اشتغال منمائيد- و اللَّه أعلم».

و ادحر- به دال و حاء و راء مهمله بر وزن اعلم- به صيغه امر به معنى ابعد است، يعنى «دور گردان از من شيطان را».

و الرّجيم به معنى مطرود است يعنى رانده شده از درگاه، و دور گشته از رحمت اله. و اين صيغه فعيل است به معنى مفعول، و اصل آن از رجم كردن به سنگ است.

[تفسير فصول اذان‌]

و به تحقيق كه در تفسير اللَّه اكبر روايت كرده‌اند كه: مراد از آن آنست‌

[١] سوره توبه: ٩- آيه ١٨.« جز اين نيست كه آباد مى‌سازد مساجد خدا را آن كس كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده و نماز مى‌خواند و زكات مى‌دهد و از احدى جز خدا هراسى ندارد، پس اميد است كه چنين كسانى از هدايت‌يافتگان باشند».

[٢] سوره جن: ٧٢- آيه ١٨. ترجمه در خود متن آمده است.