مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٣٨٧ - درمان خودخواهى و كسب تواضع

و براى آن فاسق، از طاعات قلبى مانند: حبّ خدا، خلوص نيّت، ترس از خدا، و حال تعظيم، پيش آمده است كه براى تو پيش نيامده و همين‌ها باعث محو گناهان او شده است، و روز قيامت كه پرده‌ها به يكسو روند، درجات او را بالاتر از خودبينى، و اين امكان دارد، پس اگر در اين باره فكر كنى به عامل بازدارنده‌اى از تكبّر و از اينكه خود را بالاتر از ديگران ببينى، دست خواهى يافت.

يكى از بزرگان مى‌گويد: عقل بنده‌اى كامل نيست مگر اين كه در او ده خصلت باشد. آنگاه نه مورد را برشمرد تا به دهمى رسيد، گفت: دهم، چه دهمى! كه بدان وسيله كاخ عظمتش استوار و شهرتش جهانگير مى‌شود، آن است كه همه مردم را از خود بهتر ببينند، زيرا مردم دو دسته‌اند: دسته‌اى برتر و بالاتر از او هستند و دسته‌اى بدتر و پستتر، و او براى هر دو دسته از صميم قلب تواضع مى‌كند، اگر ديگران را بهتر از خودش ديد، نفسش درهم شكسته و آرزو مى‌كند كه از آنها باشد، و اگر بدتر از خود ديد، از خداوند متعال براى او و براى خودش طلب آمرزش مى‌كند و همواره خائف خواهد بود.

آورده‌اند كه عابدى از بنى اسرائيل، در كوهى جا داشت، در خواب به او گفتند: نزد فلان كفّاش برو و از او درخواست كن تا براى تو دعا كند، پس نزد او رفت و از كارش پرسيد، و او در جواب گفت: روزها روزه مى‌گيرد و كاسبى مى‌كند، و مقدارى از درآمدش را صدقه مى‌دهد، و با بقيّه خرج زن و بچه‌اش را فراهم مى‌كند. برگشت در حالى كه مى‌گفت: البتّه اين كار خوبى است، امّا مانند اطاعت خالص براى خدا نيست، پس دوباره در خواب ديد به او گفتند: برو نزد آن كفشدوز و از او بپرس: اين صفا و جلوه صورتت از چيست؟ پس نزد او آمد و از او پرسيد، او در جواب گفت: من هيچ كسى از مردم را نديدم، مگر اينكه از دلم گذشت او اهل نجات است و من اهل هلاكت! عابد گفت: اين است رمز مطلب! و آنچه دليل بر اهميّت اين خصلت است اين آيه مباركه است: «و آنان كه‌