مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ١٩٩ - تهذيب اخلاق

آنگاه كه گرسنه مى‌شوند از زقوم و چرك مى‌خورند، و از آب بودار جهنّم مى‌نوشند، و سزاوار نيست كه بنده خدا عذاب آخرت را فراموش كند، زيرا ياد آخرت باعث ترس از خدا مى‌شود، و هر كس كه هيچ پستى، بيمارى، كمبود، و گرفتارى نداشته باشد، عذاب آخرت را از ياد مى‌برد، و در ذهنش تجسّم پيدا نمى‌كند، پس شايسته است كه چنين بنده‌اى گرفتار شود، و اوّلين چيزى كه باعث علاج از گرفتارى آخرت است، رنج گرسنگى است، از اين رو به حضرت يوسف گفتند: چرا گرسنه به سر مى‌برى در صورتى كه گنجهاى زمين را در اختيار دارى؟

جواب داد: مى‌ترسم كه سير باشم گرسنگان را فراموش كنم. و مقصود ما از گرسنگى و تشنگى در اينجا ادامه به روزه‌دارى و برخوردارى كمتر از لذتهاى دنياست.

نقل كرده‌اند كه حضرت موسى (ع) در انجمنى نشسته بود، يك مرتبه ديد، ابليس دارد مى‌آيد و روى سرش كلاه درازى است كه هر دم به رنگى در مى‌آيد، وقتى كه نزديك موسى (ع) رسيد، كلاه را برداشت و كنارى گذاشت و بعد نزد موسى (ع) آمد، و سلام عرض كرد. حضرت موسى (ع) پرسيد: تو كيستى؟

گفت: من ابليسم. فرمود: مرگ بر تو! چرا آمدى؟ گفت: آمدم تا به خاطر مقام و منزلتى كه نزد خدا دارى، سلامى به تو عرض كنم. فرمود: پس آن چه وضعى بود كه تو را ديدم؟ گفت: آن وسيله‌اى بود كه دلهاى آدميان را بدان وسيله مى‌ربايم.

موسى (ع) پرسيد: آن كدام عملى است كه انسان وقتى كه انجام مى‌دهد، تو بر او مسلّط مى‌شوى؟ گفت: وقتى كه آدميزاد خودخواه مى‌شود، و عملى را كه انجام داده بزرگ مى‌پندارد، و از گناهانش فراموش مى‌كند، و من از سه عمل تو را برحذر مى‌دارم: يكى آنكه هيچ وقت با زن بيگانه‌اى در جايى تنها مباش! زيرا هيچ مردى با زنى كه محرم نيست خلوت نكرد، مگر اينكه من همراهش بودم و او را فريب دادم، ديگر اينكه هيچ پيمانى با خدا مبند مگر اينكه وفا كنى، و سوّم اينكه هيچ صدقه‌اى را مده مگر اينكه قصد قربت داشته باشى، زيرا هيچ كس‌