مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ١٢ - مجموعه ورام

مرحوم مجلسى در بحار الانوار از شيخ منتجب الدين نقل مى‌كند كه «ورام بن ابى فراس عالمى بزرگوار ... است و سيد بن طاوس او را ستوده است.»[١] يكى از شعراى عرب زبان در مدح وى مى‌گويد:

مرگ آن بزرگوار در اوايل قرن هفتم در شهر حلّه اتفاق افتاده است.

ابن اثير در اواخر كتاب مشهور خود، «تاريخ كامل» در شرح وقايع سال ٦٠٥ ه. ق مى‌نويسد: «در روز دوّم محرم امسال ابو الحسين [ابو الحسن‌] ورام بن ابى فراس زاهد، در شهر حله، در ناحيه سيفيّه، كه اهل آنجا نيز بوده است درگذشت و او مردى صالح بود ...»

مجموعه ورام:

از قرنها پيش مرسوم بوده كه دانشمندان از دانسته‌هاى خويش مجموعه‌اى فراهم مى‌آورند و يا در جمع شاگردان و مجمع دانش پژوهان نكاتى از محفوظات ذهنى خويش را تقرير و املا مى‌كردند تا آنان بنويسند و بعدها اين نوشته‌ها منقّح شود و به صورت كتابى مدوّن درآيد. البته گاه مطالب آنقدر متنوّع و يا مشوّش بود كه تنقيح نوشته‌ها ميسّر نمى‌شد و مجموعه، صورت كتابى قابل نشر را پيدا نمى‌كرد. امّا در هر حال به گفته كتاب‌شناس بزرگ، علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى- قدّس سرّه- در كتاب شريف «الذّريعه»:

«مجموعه» عنوان كلّى براى نوعى از تصانيف است كه مشتمل بر فوايدى بوده و مؤلف در طول دوران زندگى آن را فراهم مى‌آورده است و از معلومات خود در آن جمع مى‌كرده و به نام كشكول، جنگ، مخلاة، خرقه و ديگر نامها

[١] بحار الانوار: ١/ ١٠.

[٢] ورام اقيانوسى است كه نظير او نيامده است، در هر اقيانوس- كتاب- او، هفت درياست.

روزگار سوگند ياد كرده بود كه نظير او را بياورد. اى روزگار! سوگندت را شكستى، پس كفّاره بده.