مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٥٧ - تفكر

از حضرت عيسى (ع) پرسيدند: چه كسى از همه مردم برتر است؟ فرمود:

كسى كه سخنش ذكر خدا و سكوتش انديشه و نگاهش پند است.

و ديگرى مى‌گويد: هر كس سخنش ذكر نباشد، پس آن سخن، ياوه است، و هر كه سكوتش انديشه نباشد پس آن سكوت سهو است، و هر كه نگاهش عبرت گرفتن نباشد، آن نگاه بيهوده است.

رسول خدا ٦ فرمود: چشمانتان را از عبادات بهره‌مند سازيد، پرسيدند: يا رسول الله! بهره چشم از عبادت چيست؟ فرمود: نگاه به قرآن و انديشه در آن و پند گرفتن از شگفتيهاى آن (٥).

لقمان (ع) زياد تنها مى‌نشست و اربابش مى‌آمد و مى‌گفت: لقمان زياد تنها مى‌نشينى اگر با مردم همنشينى كنى، انس بيشترى خواهى داشت، لقمان مى‌فرمود: تنهايى زياد، براى انديشه سودمندتر است، و زياد انديشيدن راهنماى راه بهشت است.

وهب بن منبّه گويد: هرگز انديشه كسى به طول نينجاميد، مگر اينكه آگاه شد، و هرگز آگاه نشد كسى مگر اين كه عمل كرد.

ديگرى گويد: انديشه در باره نعمتهاى خدا از بالاترين عبادتهاست.

و باز ديگرى مى‌گويد: اگر مردم در باره عظمت خدا مى‌انديشيدند، نافرمانى خدا را نمى‌كردند.

ابن عباس گويد: دو ركعت نماز با انديشه بهتر از نماز يك شب بدون حضور قلب است.

يكى از بزرگان راه مى‌رفت، و هر گاه مى‌نشست مى‌گريست، پرسيدند:

علّت گريه تو چيست؟ گفت: در باره گذشت عمر و كمى عمل و نزديكى اجلم انديشيدم.

و ديگرى گفت: چشمانتان را به گريه عادت دهيد، و دلهايتان را به انديشه.