مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٢٣١ - غيبت

و همچنين مى‌گويد: آنچه بر سر همسايه ما آمد، باعث ناراحتى من شد- در صورتى كه نظرش سبك كردن اوست- از خداوند مسألت دارم كه او را از اين گرفتارى نجات دهد! در صورتى كه در اين ادّعاى غمخوارى و اظهار دعا براى همسايه دروغ مى‌گويد، بلكه قصدش اگر دعا براى همسايه باشد، در تعقيب نمازش در نهان به او دعا خواهد كرد، و اگر غمخوار او باشد، نسبت به اظهار آنچه باعث ناراحتى برادرش مى‌شود نيز اندوهگين خواهد شد.

همين طور، مثلا مى‌گويد: بيچاره گرفتار آفت بزرگى شده است، خداوند به من و ايشان رحم كند، و از همين جا در غيبت مى‌افتد، زيرا او اظهار تعجّب مى‌كند تا نشاط كسى كه غيبت را گوش مى‌دهد فزونى بگيرد و به او گوش فرا دهد، گويا او، از وى درخواست غيبت مى‌كند، و مى‌گويد: از اين كه فهميدم آن شخص اين طورى است تعجّب كردم، تمام اينها تصديق غيبت، غيبت‌كننده است، و تصديق غيبت هم، خود غيبت است، حتى آدم ساكت نيز شريك غيبت است! پيامبر خدا ٦ فرمود: شخص ساكت نيز شريك غيبت‌كننده است. (٢٣) و نيز فرمود: شنونده غيبت، يكى از دو نفر غيبت‌كننده است. (٢٤) نقل كرده‌اند كه ابو بكر، و عمر غيبت بعضى از مردم را كرده بودند، از پيامبر ٦ درخواست خورشى داشتند تا با نان بخورند، رسول خدا ٦ فرمود:

شما خورش تهيه كرديد. عرض كردند: نمى‌دانيم چه خورشى است؟ فرمود: آرى شما گوشت رفيقتان را خورديد. پس شنونده از گناه غيبت بركنار نمى‌شود، مگر اين كه با زبان اعتراض كند، و اگر مى‌ترسد، به قلب ناراضى باشد، و اگر مى‌تواند از مجلس، برخيزد، و يا سخن طرف را قطع كند، و اگر هيچ كدام از اين كارها را نكرد او نيز گنهكار است. و اگر با زبان گفت: ساكت باش! امّا در دل مايل به غيبت بود، دورو و منافق است، و از غيبت و گناه آن- تا وقتى كه به دل ناخوشنود نباشد- بر كنار نخواهد بود. (٢٥)