مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٢٣٢ - غيبت

پيامبر خدا ٦ فرمود: هر كس از آبروى برادر مسلمانش وقت غيبت، دفاع كند، بر خداوند لازم است كه در روز قيامت از آبروى او، دفاع كند. (٢٦) و نيز فرمود: هر كس از آبروى برادرش بهنگام غيبت او، دفاع كند، حق است بر خدا كه او را از آتش دوزخ آزاد كند. (٢٧) بدان كه انگيزه‌هاى غيبت فراوان است، كه ما بعضى از آنها را كه ممكن است بيان مى‌كنيم تا شناخته شوند و از آنها خوددارى شود:

١- كينه و خشم ٢- يك رنگى با دوستان و خوشرفتارى با رفيقان، و همراهى در گفتار، زيرا وقتى كه آنان مشغول به آبروريزى ديگران مى‌شوند گمان مى‌كند كه اگر بر آنها اعتراض كند، يا مجلسشان را ترك كند، بر آنها سنگين مى‌آيد و از اطراف او پراكنده مى‌شوند ناچار با آنها همراه مى‌شود، و اين عمل را دليل حسن رفتار مى‌شمارد و گمان مى‌برد كه اين كار خوشرفتارى در رفاقت است، پس ناگزير با آنها غرق غيبت مى‌شود، در صورتى كه سزاوار آن است كه بر آنها اعتراض كند و اگر نمى‌تواند از مجلس برخيزد.

٣- او- طرف غيبت- را انسانى تصور مى‌كند كه ممكن است شخصيّت او را مورد حمله قرار دهد و يا زبان درازى كند يا او را نكوهش كند، در نتيجه اقدام به غيبت مى‌كند تا اثر گفته‌هاى او را خنثى كند.

٤- به او نسبتى داده‌اند كه مى‌خواهد خود را از آن تبرئه كند، در نتيجه آن كسى را كه چنين كارى را كرده است نام مى‌برد، در صورتى كه حقّ آن است كه او خود را تبرئه كند، نه آن كه ديگرى را نام ببرد.

٥- به قصد، ضايع كردن شخصيت ديگران و فخرفروشى خود، به اين ترتيب كه خود را با نكوهش ديگران، بالا مى‌برد، مى‌گويد: فلانى نادان و بى‌خرد است و سخنش سست و بى‌اساس، و هدفش آن است كه در ضمن اين حرفها خودش را مطرح كند و به ديگران بفهماند كه او از آن شخص برتر است،