مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٤٧ - محاسبه نفس

فرمان تو باشند! چگونه، و حال اينكه چه بسا امر يك محله بلكه كار اداره منزل خودت به تو واگذار نيست تا چه رسد به محلّه‌ات؟ اى نفس! اگر تو دنيا را به خاطر علاقه به آخرت ترك نمى‌كنى، آن هم به دليل نادانى و كوردليت! پس چرا از دست پستى و فرومايگى دنيا داران، و بركنارى از رنج فراوان دنيا و از سرعت فنا و زوال آن، ترك نمى‌كنى، مگر تو را چه شده است كه از اندك دنيا هم- با اين كه زيادش از دسترس تو دور مانده است- چشم پوشى نمى‌كنى؟ و چه شده تو را كه اگر دنيا به كام تو باشد اين قدر شادمانى، در صورتى كه جمعى از يهود و مجوس پيش از تو در اين سرزمين بوده‌اند و بيش از نعمت و زينت دنيا برخوردار بودند، پس افّ به اين دنيايى كه چنان افراد فرومايه‌اى قبل از تو آن را در اختيار داشتند! پس تو چقدر نادان و دون همّتى؟

و چقدر كم فكرى كه مى‌خواهى- به جاى اين كه در رديف مقرّبان و صديقين، و پيامبران در جوار رحمت پروردگار جهان براى هميشه بوده باشى- در درجه پستى از جمله نادانان، به هلاكت افتاده نادان باشى، آن هم چند روزى اندك! پس واى بر تو كه دنيا و دين را از دست دادى! واى بر تو اى نفس، بشتاب! هلاكت و مرگ تو نزديك، و اعلام خطر شد، بعد از تو چه كسى بجاى تو نماز مى‌گذارد و روزه مى‌گيرد؟ و چه كسى پس از مرگ، خوشنودى پروردگار جهانيان را از طرف تو فراهم مى‌آورد؟

واى بر تو اى نفس! به جز چند روزى در اختيار ندارى و سرمايه تو همان است، اگر بتوانى تجارتى بكنى، در صورتى كه بيشتر اين سرمايه را تباه ساخته‌اى، پس اگر باقيمانده عمرت را بر آنچه از عمر تباه ساخته اشك بريزى، حق خودت را ادا نكرده‌اى، تا چه رسد كه باقيمانده را نيز تباه سازى و بر گردنفرازيت پافشارى كنى! اى نفس آيا تو مى‌دانى كه وعده‌گاهت مرگ، و خانه‌ات، قبر و خاك بستر تو، و كرمها مونس تو، و بزرگترين خطر پيشروى تو است؟