مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٢٨٧ - حقيقت و ماهيت دنيا براى انسان

حقيقت و ماهيت دنيا براى انسان‌

بدان كه تنها شناخت نكوهيدگى دنيا، تا وقتى كه ماهيت اين دنياى نكوهيده را نشناسى و ندانى كه چه چيز سزاوار اجتناب است و چه چيز شايسته اجتناب نيست، تو را كفايت نمى‌كند، پس ناگزير بايد دنياى نكوهيده‌اى را كه مأمور به اجتناب از آن هستى، بشناسى زيرا آن مورد خشم خدا و راهزن اولياى خداست.

دنيا و آخرت تو از دو حالت از حالات قلب تو است؛ آن كه نزديك و پست است دنيا ناميده مى‌شود و اين حالت شامل تمام مدت پيش از مرگ است، اما آن حالتى كه بعد از اين حالت پست و دور از آن است يعنى پس از مرگ آخرت نام دارد. پس هر چه در حال حاضر- پيش از مرگ- هدف، نصيب، خواسته تو باشد، و يا از آن لذت ببرى، اينها در مورد تو- دنيا است، ليكن به هر چيزى كه در دنيا ميل قلبى دارى و از آن لذت و بهره مى‌برى، همه اينها مورد نكوهش نيست بلكه به شرح زير سه قسمند:

دسته اوّل، آنچه كه در آخرت با تو همراه است، و نتيجه‌اش پس از مرگ با تو مى‌ماند، و آن دو چيز است: علم و عمل. مقصود از علم، شناخت خدا و تمام صفات، افعال، فرشتگان، پيامبران، و ملكوت زمين و آسمان او، و همچنين علم و آگاهى نسبت به شريعت پيامبر او ٦، و مقصود از عمل عبادت خالص و صميمانه براى رضاى خداست.