مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٣٧٧ - فضيلت تواضع

نيست جز براى كسى كه در برابر خدا متواضع باشد، و ايمنى نيست مگر براى كسى كه از خداى بزرگ بترسد، و سودى نيست مگر براى كسى كه خود را از خداوند بزرگ خريدارى كرده باشد.

مردى از قريش نزد سلمان فارسى- خدايش از او خوشنود باشد- مباحات كرد، حضرت سلمان فرمود: امّا من از نطفه‌اى گنديده به دنيا آمده و به يك مردار گنديده هم تبديل مى‌شوم، از آنجا به ميزان سنجش اعمال برده مى‌شوم، اگر اعمالم سنگين بود كه من بزرگوارم و اگر سبك بود، من آدم پستى هستم.

پيامبر ٦ فرمود: هر كه در دلش ذرّه‌اى از خودخواهى باشد وارد بهشت نمى‌شود (١٤) و خودخواهى مانعى در برابر بهشت است، زيرا خودخواهى ميان آن شخص و ميان اخلاق همه مؤمنان فاصله شده است و اخلاق مؤمنان همان درهاى بهشتند، خودخواهى و خود بزرگ بينى تمام آن درها را مى‌بندد، زيرا وى نمى‌تواند براى مؤمنان بپسندد، آنچه را كه براى خود دوست مى‌دارد. و در جايى كه مقدارى از عزّت وجود دارد، و نمى‌تواند متواضع باشد در صورتى كه تواضع در رأس اخلاق مؤمنان است و در آن عزّت است. و نمى‌تواند كينه‌توزى را ترك كند كه در آن عزّت است، و نمى‌تواند به راستگويى ادامه دهد، در حالى كه راستى مايه عزّت است، و نمى‌تواند حسد را ترك گويد، و حال آن كه در آن عزّت است، و نمى‌تواند غضب را ترك كند كه ترك غضب و خشم باعث عزّت است، و قادر بر فرو خوردن خشم نيست در حالى كه باعث عزّت است، و نمى‌تواند خوش برخورد باشد، در صورتى كه آن باعث عزّت است، و نمى‌تواند نصيحت ديگران را قبول كند و حال آن كه در آن عزّت است و از سرزنش و غيبت مردم نمى‌تواند خوددارى كند در صورتى كه ترك اينها باعث عزّت است، سخن را به درازا كشيدن خوب نيست، خلاصه هيچ خلق نكوهيده‌اى نيست، جز اينكه صاحب عزّت و كبر، محتاج بدانهاست تا عزّت خود را حفظ كند! و هيچ خوى پسنديده‌اى نيست مگر اينكه او- از ترس اينكه مبادا عزّت خود را از دست بدهد- توانايى آن را ندارد، و