مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٥٠٨ - اقدام در كار

پيامبر ٦ وقتى كه از اصحابش غفلتى و يا حالت فريفتگى به دنيا مى‌ديد، با صداى بلند مى‌فرمود: مرگ دير يا زود، با شقاوت و يا با سعادت بر شما وارد خواهد شد. (٦) و نيز فرمود: من بيم دهنده از عذابم، مردن دگرگون‌كننده زندگى و قيامت وعده حتمى است. (٧) و آن بزرگوار فرمود: هر گاه نور ايمان وارد قلب شد، قلب باز مى‌شود.

گفتند: يا رسول اللَّه! آيا آن حالت نشانه‌اى دارد؟ فرمود: نشانه آن كناره‌گيرى از سراى فريب، و توجّه به سراى جاويد و آمادگى براى مرگ پيش از فرا رسيدن است. خداى متعال فرمود: «خدايى كه مرگ و زندگى را آفريد تا شما را بيازمايد، كدام نيكو كردارتريد» يعنى: كدام يك بيشتر به ياد مرگ بوده و آماده‌تر هستيد، و بيم و ترستان بيشتر است. (٨) گويند: هيچ صبح و شبى نيست مگر اينكه يك منادى فرياد مى‌زند، اى مردم! كوچ، كوچ! و مؤيّد اين مطلب است قول خداى تعالى: «به راستى آن يكى از آن بزرگ‌هاست كه بيم دهنده بشر است براى كسى از شما كه بخواهد پيش رود يا باز ايستد (٩)» يعنى: در مردن! يكى از بزرگان مى‌گويد: عجله نكردن در هر كارى خوب است جز در كارهاى آخرت.

بعضى از مفسّران در تفسير آيه مباركه: «... خودتان را فريب داديد ...» گفته‌اند: با شهوتها و لذّتها، «... و انتظار برديد ...» يعنى: وسيله توبه و «...

دچار ترديد شديد ...» يعنى شك كرديد. «تا اين كه فرمان خدا فرا رسيد» يعنى:

مرگ و «... و آرزوها شما را فريب داد (١٠).» حسن (١١) گويد: در برابر گرفتاريهاى دنيا بايستيد، تا راست و استوار باشيد، كه دنيا چند روز اندكى است و شما مسافرانى هستيد كه توقف كرده‌ايد و نزديك است كه دستور حركت برسد و بى‌تأمل پاسخ گوييد، بنا بر اين بهترين‌