سرمست و گردنفرازى تا آنجا دلباخته مى‌شود كه بمانند مستى كه هرگز به خود نيايد، سرمست و از خود بى‌خود مى‌شود، توضيح آن كه خوشى و شادمانى به دنيا زهرى است كشنده كه در رگهاى آدمى جريان پيدا مى‌كند و ترس و اندوه، ياد مرگ و خوف و هراسهاى روز رستاخيز را از دل مى‌زدايد، خداوند متعال مى‌فرمايد:

وَ فَرِحُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتاعٌ‌ (*) يعنى: «اين مردم به زندگانى دنيا دلشادند، در صورتى كه دنيا در مقابل آخرت متاع ناقابلى بيش نيست.» و نيز مى‌فرمايد: اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ ... وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ. (**) يعنى: بدانيد كه زندگى دنيا بازيچه و لهو است ... بارى بدانيد كه دنيا جز متاع فريب و غرور چيزى نيست. (٩) اما نشانهاى نيك خلقى: خداوند فرموده است: قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ‌ ... أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ. يعنى براستى مؤمنان رستگارند؛ آنان كه در نمازشان خاضع و خاشعند و ... چنين كسانى وارث مقامات بهشتند. (١٠) و نيز فرموده است: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ‌ ... أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا يعنى: مؤمنان كسانى هستند كه چون ذكرى از خدا شود، دلهاشان ترسان و لرزان شود ... آنان براستى اهل ايمانند. (١١) و همچنين فرموده است: وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً يعنى: بندگان خداى بخشنده آن كسانى هستند كه روى زمين با فروتنى راه مى‌روند، و هر گاه مردم نادان به آنان خطاب كنند، با سلامت نفس، جواب مى‌دهند. (١٢) بنا بر اين هر كس بخواهد از جريان حال خود آگاه شود، بايد خويشتن را با اين آيات شريفه بسنجد. وجود اين ويژگيها، حسن خلق، و فقدان اينها سوء خلق است، و وجود برخى از اين صفات دليل بر وجود مقدارى از حسن خلق است، و ( (*) رعد، آيه ٢٨.

**) حديد، آيه ٢٠.)