مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ١٦٦ - سرزنش ديگران

غمگين باش كه گويى همه مردم را كشته‌اى! يكى از بزرگان مى‌گويد: من از مؤمن غمگين‌تر سراغ ندارم، در گرفتارى زندگى شريك مردم، امّا در كار آخرتش تنهاست. موقعى كه خداوند ابراهيم را خليل خود، گرفت، در دل او ترس خود را چنان قرار داد كه ضربان قلبش را از دور مى‌شنيدند. همان طورى كه صداى پر پرنده را در هوا مى‌شنوند.

براستى كه ترس از خدا مقدم بر اميدوار بودن است، زيرا خداوند بهشت و جهنّم را آفريده است، و هرگز كسى وارد بهشت نمى‌شود، مگر اين كه از روى جهنّم گذر كند.

حضرت عيسى (ع) مى‌گويد: تو كه نمى‌دانى مرگ چه وقت تو را فرا مى‌گيرد، پس چرا پيش از فرا رسيدن ناگهانى آماده مرگ نمى‌شوى! گويند: گريه دو نوع است: يكى گريه دل و يكى گريه چشم، گريه دل، گريستن بر گناهان است و اين نوع گريه مفيد است و اما گريه به چشم به اين ترتيب است كه شخصى را مى‌بينى چشمانش گريان است اما دلش چون سنگ سخت است، خداى تعالى مى‌فرمايد: به عزّت و جلالم، و به بخشش و گستردگى رحمتم سوگند، چشم بنده‌اى در دنيا از ترس من گريان نمى‌شود، مگر اينكه در آخرت خنده او را افزون سازم.

يكى از بزرگان مى‌گويد: اگر آن قدر از خوف خدا بگريم تا اشگهايم بر گونه‌ام روان شود، برايم محبوبتر از آن است كه كوهى از طلا را صدقه دهم.

ديگرى مى‌گويد: خورشيد از خوف خداى تعالى مى‌گريد، پس اگر شما نتوانستيد گريه كنيد، حالت گريه به خود بگيريد، زيرا هيچ چيز خشم خدا را- جز استغفار، گريه و دعا- برنمى‌گرداند.

روزى حسن (١٠٢) شروع به صحبت كرد، به حدّى كه تمام حاضران مجلس گريستند، آنگاه گفت: آيا ناله و زارى مانند ناله زنان بدون اراده، براستى برادران يوسف شامگاه نزد پدرشان در حال گريه بازگشتند!