مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٣٩٦ - آفت خودپسندى

پيامبر ٦، يك يك خويشاوندانش را فرياد زد تا آنجا كه فرمود: اى فاطمه دختر محمد، اى صفيه دختر عبد المطلب- عمه رسول خدا- شما دو تن نيز براى خودتان عمل كنيد، زيرا من، شما را از هيچ وظيفه‌اى از وظايفى كه در نزد خدا داريد، نمى‌توانم بى‌نياز كنم (٥)! پس هر كس با اين امور آشنا باشد مى‌فهمد كه چيزى جز تقوا سودى به حال او ندارد.

امّا عجب به اولاد، اموال، خدمتگزاران، نوكران، فاميل، خويشان و ياران، چنان كه كافران مى‌گفتند: ما اموال و اولاد بيشترى داريم! علاجش آن است كه در باره ناتوانى اين افراد و ناتوانى خود بينديشد و در اينكه همه آنها بندگانى عاجزند، اختيار سود و زيان، زندگى و مرگى را براى خود ندارند، پس چگونه به وسيله آنها عجب و خودپسندى كند كه همه آنها وقت مردن از او جدا مى‌شوند و او را با ذلّت و خوارى، تنها در قبر مى‌گذارند بدون اين كه فرزند، خانواده، دوست، و فاميلى همراه او باشند او را به دست، مارها، عقربها و كرمها مى‌سپارند، و هيچ نيازى را از او رفع نمى‌كنند، در صورتى كه او سخت نيازمند به آنهاست و هم چنين روز قيامت آنان از او فرار مى‌كنند- آن روزى كه انسان از برادر، مادر، پدر، همسر، فرزند و فاميلى كه به او پناه مى‌دادند، فرار مى‌كند- پس چه خيرى است در آن كسانى كه در بدترين حالات از تو جدا مى‌شوند و از تو فرار مى‌كنند؟ و چگونه بدان عجب مى‌ورزى در حالى كه نه در قبر، و نه در قيامت و صراط هيچ چيز جز عمل خودت و لطف خدا سودى ندارد و چگونه بر كسانى كه سودى به حال تو ندارند، اعتماد مى‌كنى؟ و نعمتهاى آن كس را كه اختيار سود و زيان، مرگ و زندگى تو را دارد، فراموش مى‌كنى؟

آيا به مال عجب مى‌ورزى چنان كه خداوند متعال از قول صاحب آن دو باغ مى‌فرمايد: «... من از تو بيشتر مال دارم، و از نظر كمك و نفر افزونترم (٦).» پيامبر خدا ٦ مرد ثروتمندى را ديد كه كنارش فقيرى نشست، و او چهره‌اش را درهم كشيد و لباسهايش را جمع كرد، پيامبر ٦ فرمود: آيا ترسيدى‌