مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٣٨٠ - درمان خودخواهى و كسب تواضع

درمان خودخواهى و كسب تواضع‌

بدان كه خودخواهى چيزى است كه هيچ كسى از مقدارى از آن بر كنار نيست، و زدودن آن بر همه كس لازم است، و تنها با آرزوى نداشتن كبر، از بين نمى‌رود، بلكه بايد معالجه كرد، و داروهاى شفابخش را بكار بست، و معالجه آن دو مرحله دارد: يكى اينكه ريشه آن را از بيخ و بن بركند، و درخت خودخواهى را از اعماق دلش قلع و قمع كند، دوّم آن كه با وسائل ويژه‌اى كه انسان بدان وسايل بر ديگران كبر مى‌ورزد، آن را برطرف كند:

مرحله اوّل در دستيازى به ريشه كبر و معالجه علمى و عملى آن كه بهبودى بيمارى كبر جز با هر دوى آنها ميسر نمى‌شود؛ امّا علاج علمى آن است كه خود و آفريدگار خود را بشناسد و اين خود كافى است براى از بين بردن خودخواهى، كه خود را آن طورى كه هست، بشناسد. بداند كه از هر خوارى خوارتر و از هر ناچيزى ناچيزتر است و جز فروتنى و خوارى را در خور نيست، و هر گاه پروردگار خود را بشناسد، متوجه خواهد شد كه جز خدا كسى را عظمت و كبريائى نزيبد، اما شناخت پروردگار و عظمت و جلال او، سخن در اين باره فراوان است! و امّا خودشناسى نيز رشته درازى دارد، و ليكن ما آنچه را در ايجاد تواضع و فروتنى سودبخش است، يادآور مى‌شويم، و در اين باره كافى است كه با معنى يك آيه از قرآن مجيد آشنا شويم، زيرا براى كسى كه صاحب بصيرت و بينش است، علم اوّلين و آخرين در قرآن است، خداوند متعال فرموده است: