مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٧ - احاديث و مواعظ متفرقه

شدند، به مركب سختى و مشقت سوار مى‌شويم، و بر آن صبر مى‌كنيم. ازهرى مى‌گويد: مقصود على (ع) تحمل سختى و مشقّت نيست، بلكه «اعجاز الابل» را مثل براى تقدّم ديگران بر او و عقب افتادن او از حق مسلّم خود آورده است و از اين رو مى‌گويد: «اگر امامت را به ما دادند، جلوتر به حق خود، رسيده‌ايم و اگر به عقب راندند- هر چند طول بكشد- صبر مى‌كنيم. (١٣٨)» در حديث است كه مردى دشمن خود را دست بسته نزد عمر آورد، عمر به وى گفت: آيا بر او خشم مى‌گيرى، و پيش از اين كه داورى صورت گيرد، و او را محكوم كند، مجازات مى‌كنى؟! (محدثان عبارت را اصلاح كرده‌اند و مى‌گويند: آيا بدون دليل ...) قول خداى متعال: «على شفا جرف» (١٣٩) يعنى: پرتگاه سيل، نظير آيه ديگر: «على شفا حفرة من النار (١٤٠).» يعنى: بر كنار گودالى از آتش. مى‌گويند: «أشفى على الهلاك» زمانى كه كسى مشرف بر هلاك باشد، شفاى هر چيزى لبه آن است، تثنيه آن «شفوان»، و جمعش با الف ممدوده «أشفاء» است.

در حديث ابن رمل آمده است: پس آنان در پرتگاه كفران نعمت قرار گرفتند، يعنى: بر آن مشرف شدند.

قتيبى، مى‌گويد: بعيد نيست كه «أشفى» در مورد بدى تنها استعمال شود.

در حديث ديگرى «أشفى على الموت» آمده است، يعنى: در آستانه مرگ قرار گرفت، عرب، مى‌گويد: أشفى على شي‌ء، يعنى: به چيزى نزديك شد.

در حديث ابن عبّاس، آمده است: ازدواج موقّت، جز رحمتى از جانب خدا نبود، كه امّت محمد ٦ را بدان وسيله مورد لطف قرار داد، و اگر منع خليفه نبود، كسى دچار زنا نمى‌شد، جز جماعتى از مردم كه چيزى براى حفظ ناموس خود از راه حلال نداشتند.