مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٢١٩ - متن عربى جدال، شوخى و مسخرگى

كه خود علاقه‌مند به شوخى باشد.

اما مسخره كردن و دست انداختن ديگران اگر باعث رنجش شود، حرام است، خداى متعال فرموده است: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، نبايد گروهى، گروه ديگر را مسخره كند، شايد كه بهتر از ايشان باشند.» (٢٦) مسخره كردن، يعنى كوچك شمردن، توهين، و اشاره به عيبها و كاستيهاى كسى به طورى كه باعث خنده شود.

عايشه مى‌گويد: روزى اداى كسى را در مى‌آوردم، پيامبر ٦ فرمود: من دوست ندارم اداى كسى را درآورم، در صورتى كه خودم چنين و چنانم، آنگاه به من اعتراض كرد. (٢٧) ابن عباس- خدايش از او خشنود باد- در باره آيه مباركه: «...

مى‌گويند اى واى بر ما چيست اين نامه كه هيچ گناه كوچك و بزرگى را فروگذار نكرده است، مگر اينكه آن را به شمار آورده است ...» (٢٨) مى‌گويد: صغيره، لبخند مسخره آميز به مؤمن است، و كبيره، خنده قهقهه به اين منظور است، و اين سخن اشاره دارد كه به مردم خنديدن از جمله خطاها و گناهان است.

پيامبر خدا ٦ فرمود: هر كس برادر مؤمنش را با گناهى مشخّص كند كه از آن توبه كرده است، از دنيا نخواهد رفت تا خود مرتكب آن گناه شود. (٢٩) تمام اين سخنان به كوچك كردن و خنديدن ديگرى به منظور توهين و ناچيز جلوه دادن وى، بر مى‌گردد.

[متن عربى‌] جدال، شوخى و مسخرگى‌

١- لا تمار أخاك و لا تمازحه و لا تعده موعدا فتخلفه.

٢- من ترك المراء و هو محقّ بنى اللَّه له بيتا في أعلى الجنّة و من ترك المراء و هو مبطل بنى اللَّه له بيتا في ربض الجنّة.