مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٤٩ - محاسبه نفس

نفس! آيا با اين خطاها باز هم به آبادانى دنيا سرگرمى به طورى كه گويى از دنيا كوچ نمى‌كنى؟ آيا اهل قبور را نمى‌بينى كه چگونه بوده‌اند، فراوان جمع كردند و كاخهاى محكم برافراشتند و آرزوهاى دراز داشتند، امّا جمعشان پراكنده، و ساختمانهايشان قبرها و آرمانشان فريب و غرور است! واى بر تو اى نفس! آيا از آنها عبرت نمى‌گيرى؟ آيا بدانها نمى‌نگرى؟ آيا تو گمان مى‌برى كه آنها را به آخرت خواندند و تو در دنيا جاودانه‌اى؟ هيهات! هيهات! چه بدگمانى! تو از اوّل كه از شكم مادر به دنيا آمدى در پى ويران سازى بناى عمر خود بودى پس روى زمين كاخ خود را بنا كردى، در حالى كه دل زمين، بزودى قبر تو خواهد شد! آيا نمى‌ترسى از آن وقتى كه روح حيوانيت به گلوگاهت برسد، و فرستاده‌هاى پروردگار با رنگهاى سياه و چهره‌هاى درهم كشيده به سمت تو سرازير شوند، و براى تو مژده عذاب آورند، آيا آن روز پشيمانى سودى دارد؟ و يا غم و اندوه تو پذيرفته است؟ و يا كسى به گريه تو ترحم مى‌كند پس اى نفس! جاى تعجب بسيار است كه با اين همه ادّعاى بينش و هوشيارى مى‌كنى! و از نشانه‌هاى هوشياريت آن كه هر روز به افزايش مال دلخوشى، و براى كاهش عمرت اندوهناك نيستى! در صورتى كه زيادى مال و كاستى عمر را چه سود! واى بر تو اى نفس! تو از آخرت روگردانى در حالى كه آن رو به تو مى‌آيد، و تو رو به دنيا آورده‌اى در صورتى كه دنيا به تو پشت كرده است، و بسا كسانى كه وارد روزى شدند و آن را كامل به سر نبردند، و كسانى كه آرزوى فردا را كشيدند و به فردا نرسيدند! و تو همه اينها را در مورد برادران و خويشانت مى‌بينى و شاهد حسرت آنان بهنگام مردنى! با اين همه از نادانى خود برنمى‌گردى! پس اى نفس بيچاره بترس! از آن روزى كه خداوند تو را به خود بازگرداند! و هيچ كسى را فروگذار نكند كه در دنيا مورد امر و نهى قرار داده بود، مگر اين كه از ريز و درشت، و ظاهر و باطن عملش بازخواست مى‌كند! پس دقت كن كه در پيشگاه او