مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ١٤ - مجموعه ورام

است شامل بر آيات، احاديث، روايات، نكات پند آميز، گفتار بزرگان و اشعار و قصص اخلاقى و از لحاظ شمول بر مطالب سودمند و آموزنده كتابى كم نظير است كه به عنوان مآخذ مورد استناد و استفاده مؤلفان متأخر از جمله صاحب بحار الانوار واقع شده است. با اينكه بيشتر روايات اين كتاب مرسل است، بعضى از بزرگان بخشى از آنها را در حدّ مسند تلقى كرده و پذيرفته‌اند. از ديگر خصوصيات ارزنده اين كتاب آنست كه مؤلف از فضلا و دانشمندانى مانند شيخ معرى محمد بن هارون معروف به ابن كمال و سيد بزرگوار شريف ابو الحسن على بن ابراهيم عريضى علوى حسينى روايت كرده و بر فوايد عديده كتاب خود افزوده است.

صاحب كتاب حاضر، اثر ديگرى نيز به نام «مسألة في المواسعة و المضايقه» دارد كه مورد توجّه فقها بوده و شهيد در «غاية المراد» آن را ستوده و صاحب «الذريعه» در باره آن نوشته است: «كتاب مسألة في المواسعة و المضايقه از شيخ زاهد ابو الحسين ورام بن ابى فراس بن ورام بن حمدان از اولاد مالك اشتر نخعى متوفى به سال ٦٠٥ ه. ق در شهر حلّه مى‌باشد و شهيد در غاية المراد في شرح نكت الارشاد مى‌گويد آن كتاب بسيار مفيد بوده و مطالب ارزشمندى دارد كه مؤلف در آنجا قول به مضايقه را تأييد كرده است ...»[١].

شهيد در بحث صلاة فائته مى‌نويسد «از جمله مؤيدان قول به مضايقه، شيخ زاهد، ابو الحسين ورّام بن ابى فراس (رضي الله عنه) است، زيرا وى كتابى پر فايده و نيكو مقصد در اين باره تأليف كرده است ...» نسخه‌اى كه از كتاب مجموعه ورام در دسترس ما بوده در دو جلد، چاپ «مكتب الفقيه»- قم- ايران، است كه ظاهرا از روى چاپ «دار صعب» و «دار التعارف» بيروت افست شده و فاقد تاريخ نشر است، نسخه معمول و متداول كتاب همين است و متن حاضر ترجمه‌اى از آنست.

گويا نسخه‌اى در دو جلد بزرگ نيز از اين كتاب وجود داشته كه بنا به نوشته‌

[١] الذريعه: ٢٠/ ٣٩٥.