مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٣٨٩ - درمان خودخواهى و كسب تواضع

توجه كند كه بزرگى تنها شايسته خداست و اما از نظر عملى، خود را بر آنچه كه براى او گران بود- از قبيل اعتراف به حق- وادار كند، و زبان حمد و سپاس بگشايد، و بر ناتوانى خود، اقرار كند و از استفاده‌اى كه كرده است، از دوستش سپاسگزار باشد، و بگويد: چه قدر خوب فهميدى! من غفلت داشتم از آنچه تو يادآورى كردى، خدا تو را جزاى خير دهد چرا كه حكمت گم‌شده مؤمن است، پس هر گاه بر آن دست يافت، شايسته است از كسى كه راهنمايى كرده است ممنون باشد، هر گاه چندين بار پياپى مواظبت كند، به صورت عادت درآمده و سنگينى حرف حق از دلش بيفتد و پذيرشش گوارا شود. و هر گاه سپاسگزارى از دوستان به دليل خوبيهايشان بر وى سنگين باشد، پس داراى خودخواهى است، امّا اگر در خلوت بر او گران نبود و در حضور مردم بر او گران بود، پس خودخواه نيست، و ليكن رياكار است، بايد آن را با بريدن چشم طمع از مردم- به روشى كه گفتيم- معالجه كند، و اگر هم در خلوت و هم در حضور مردم گران آمد، او هم مبتلا به خودخواهى، و هم مبتلا به رياكارى است و تا وقتى كه از هر دو خلاص نشده است، خلاصى از يكى سودى به حال او ندارد. پس بايد هر دو بيمارى را با هم معالجه كند كه هر دو مهلكند.

٢- با همگنان و امثال خود در انجمنهايى كه گرد هم مى‌آيند، آنان را بر خود مقدّم بدارد و پشت سر آنها راه برود، و پايين‌تر از ايشان بنشيند، اگر اين حالت بر او سنگين بود، پس متكبّر است و بايد با دقت مواظبت كند تا اين سنگينى را از خود دور كند و بدين وسيله خودخواهى را از خويشتن بزدايد.

٣- دعوت افراد تنگدست را بپذيرد، و براى رفع نياز دوستان و خويشان خود به بازار برود، اگر اين امر بر او گران آمد، پس خودخواه است، زيرا همه اينها از مكارم اخلاق است و داراى اجر فراوان، و فرار نفس از آنها جز به دليل ناپاكى باطنى آن نيست، در اين صورت بايد تمام آنچه را از معارف نامبرده كه باعث زدايش بيمارى خودخواهى است به خاطر آورد.